4 hiện tượng thiên văn xuất hiện trong tháng 4/2022 tại Việt Nam

Vào đầu năm 2022, ông Đặng Vũ Tuấn Sơn - Chủ tịch Hội Thiên văn và Vũ trụ học Việt Nam (VACA) cho biết: Năm 2022, có 17 hiện tượng thiên văn đáng ý có thể quan sát tại Việt Nam. 

Đặc biệt, trong tháng 4 này, người yêu thiên văn có thể quan sát được 3 hiện tượng:

1. Trăng mới ngày 1/4

Trăng mới là giai đoạn mặt trăng đầu tiên (trăng nọ) khi Mặt trăng và Mặt trời có cùng kinh độ hoàng đạo. Ở giai đoạn này, đĩa mặt trăng không nhìn thấy được bằng mắt, ngoại trừ khi bị che bóng mờ trong nhật thực.

Ánh sáng ban ngày sáng hơn các ánh sáng từ Trái đất, làm cho Mặt trăng mới được chiếu sáng, tuy nhiên hơi mờ. Pha thực tế thường là một lưỡi liềm rất mỏng.

Pha này xảy ra vào lúc 13h27 (giờ Việt Nam). Đây là thời điểm tốt nhất trong tháng để quan sát các vật thể mờ như các thiên hà hay cụm sao bởi chúng sẽ không bị ảnh hưởng bởi ánh trăng.

2. Trăng tròn ngày 17/4

Mặt trăng sẽ nằm ở phía đối diện của trái đất so với mặt trời và sẽ được chiếu sáng hoàn toàn. Giai đoạn này xảy ra lúc 1h57 giờ Việt Nam. 

Người châu Mỹ bản địa gọi là "Trăng Hồng" vì nó đánh dấu sự xuất hiện của loài hoa mang sắc hồng chỉ có tại khu vực Bắc Mỹ - đó là hoa giáp trúc đào. 

Trăng này còn được gọi là trăng Cỏ Mầm, trăng Mọc, trăng Trứng. Nhiều bộ lạc ven biển còn gọi nó là trăng Cá bởi vì đó là lúc cá mòi bơi lên thượng nguồn để đẻ trứng.

Trước đó vào năm 2021, siêu Trăng Hồng cũng xuất hiện vào thứ Hai 26/4 và thứ Ba 27/4 tùy múi giờ. Siêu Trăng Hồng đạt cực điểm chiếu sáng vào lúc 23h30 đêm 26/4 theo giờ chuẩn miền Đông Bắc Mỹ, tức là khoảng 10h30 sáng ngày 27/4 theo giờ Việt Nam.

3. Mưa sao băng Lyrids vào ngày 22,23 tháng 4

Lyrids là một mưa sao băng trung bình, thường đạt khoảng 20 sao băng một giờ tại cực điểm. Trận mưa sao băng này hình thành từ các hạt bụi còn sót lại của sao chổi C/1861 G1 Thatcher, được phát hiện năm 1861.

Thông thường, mưa sao băng Lyrids xuất hiện từ ngày 16 đến ngày 25/4 hàng năm. Cực điểm năm nay diễn ra vào đêm ngày 23/4. Đôi khi có những vệt sao băng sáng đuôi dài xuất hiện trong vài giây.

Mặt trăng đang gần ở pha trăng mới sẽ là điều kiện tuyệt vời để quan sát mưa sao băng. Thời gian quan sát tốt nhất là sau nửa đêm tại một địa điểm tối. Sao băng có xu hướng tỏa ra từ phía chòm sao Lyra (Thiên Cầm), nhưng cũng có thể xuất hiện bất cứ nơi đâu trên bầu trời.

4. Nhật thực một phần vào ngày 30/4

Nhật thực một phần xảy ra khi Mặt Trời và Mặt Trăng không nằm chính xác trên cùng một đường thẳng, và Mặt Trăng chỉ che khuất một phần của Mặt Trời. Hiện tượng này thường được quan sát thấy ở nhiều nơi trên Trái Đất bên ngoài đường đi của nhật thực trung tâm. 

Tuy nhiên, một số kiểu nhật thực chỉ có thể quan sát thấy như một nhật thực 1 phần, khi vùng bóng tối trượt qua một trong hai vùng cực Trái đất và đường trung tâm này không cắt qua bề mặt của Trái đất. 

Nhật thực một phần thường không có ảnh hưởng đáng kể tới độ sáng của Mặt Trời, vì cần có độ che khuất lớn hơn 90% để sự tối có thể nhận thấy được bằng mắt thường. Ngay cả với 99% đĩa Mặt Trời bị che khuất, bóng tối vẫn không tối hơn chạng vạng dân dụng.Tất nhiên, nhật thực một phần (hay pha một phần của các loại nhật thực khác) vẫn có thể quan sát được nếu ta xem Mặt Trời qua một kính lọc tối (nên được sử dụng để đảm bảo an toàn cho mắt).

Năm nay, hiện tượng này sẽ được quan sát tốt ở hầu hết vùng đông nam Thái Bình Dương và Nam Mỹ, quan sát tốt nhất ở Argentina với độ che phủ lên tới 53%. Hiện tượng kỳ thú này không quan sát được ở Việt Nam.

Xem thêm: 10 hiện tượng thiên văn kỳ thú sẽ xuất hiện trong năm 2022