Cảnh báo: Nếu trí tuệ nhân tạo được "thả rông", con người sẽ gặp họa?

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang phát triển với tốc độ chóng mặt, nó nhanh hơn nhiều so với dự đoán của con người. Những chương trình này sử dụng các thuật toán phức tạp để tương tác với môi trường và học hỏi kinh nghiệm. Xét về mặt lý thuyết, khả năng ứng dụng của trí tuệ nhân tạo là vô hạn.

Những lập trình viên trên thế giới đã tạo ra những chương trình có thể tạo ra những bài viết phức tạp, kịch bản hay và thậm chí là những câu chuyện ngắn. Ở thời điểm hiện tại, AI chưa đạt đến trình độ hoàn hảo. Thế nhưng, trong tương lai thì thật khó để nhận định. 

Sự phát triển mạnh mẽ của trí tuệ nhân tạo dường như đang khiến con người bị "lép vế" và đã có rất nhiều công trình nghiên cứu xuất hiện để làm rõ điều này. Mới đây, ông Yuval Harari (nhà sử học và giáo sư Khoa Lịch sử tại Đại học Hebrew Jerusalem, Israel; tác giả của 3 cuốn sách nổi tiếng “Sapiens”, “Homo Deus” và “21 Lessons for the 21st Century”) đã cảnh báo trí tuệ nhân tạo có thể được các công ty công nghệ sử dụng để kiểm soát thế giới trong tương lai và mọi thứ sẽ bị đảo lộn.

Theo nhà sử học Harari, trí tuệ nhân tạo có thể thu thập dữ liệu của người dân ở nhiều quốc gia trên thế giới. Nếu công ty công nghệ nào kiểm soát được nhiều dữ liệu do AI thu thập thì có thể kiểm soát được thế giới. 

Vậy nên, nhà sử học Harari kêu gọi các quốc gia phải hợp tác lại với nhau để ngăn chặn các công ty công nghệ kiểm soát thế giới trong tương lai thông qua AI. Ông Harari còn nhận định rằng, thế giới ngày càng có nhiều lĩnh vực ứng dụng công nghệ số. 

Theo đó, các công ty công nghệ có thể sử dụng các thuật toán thu thập và phân tích dữ liệu người dùng một cách dễ dàng. Và công chúng sẽ không thể biết dữ liệu cá nhân của họ được chuyển đến đâu và sử dụng với mục đích gì. 

Nhà sử học Harari đưa ra quan điểm của mình như sau: Các ứng dụng như Instagram và Whatsapp đã bán được hàng tỷ USD cho các nhà đầu tư không phải vì chúng tạo ra doanh thu mà vì chúng cho phép chủ sở hữu kiểm soát dữ liệu.

"Netflix biết bạn muốn xem gì. Amazon nắm rõ việc bạn sẽ tiêu tiền vào đâu. Trong vòng 10, 20 đến 30 năm nữa, các thuật toán như vậy có thể cho biết bạn nên học đại học nào, làm việc ở đâu, kết hôn với ai, thậm chí là bỏ phiếu cho ứng viên nào", ông Harari cảnh báo sự nguy hiểm của AI trong tương lai.

Theo nhà sử học này, các công ty công nghệ sử dụng trí tuệ nhân tạo để thu thập dữ liệu người dùng có thể biết được nơi mỗi người đã đến, gặp gỡ những ai hay đã xem những bộ phim nào. Theo đó, người dân không hề hay biết họ đang "giám sát". 

Liên quan đến sự phát triển của trí tuệ nhân tạo, vào tháng 210/2021, Giáo sư Stuart Russell, người sáng lập Trung tâm Trí tuệ nhân tạo tương thích với con người tại Đại học California, Berkeley nói rằng: Hầu hết các chuyên gia tin rằng máy móc thông minh hơn con người sẽ được phát triển trong thế kỷ này và ông kêu gọi các hiệp ước quốc tế điều chỉnh sự phát triển của công nghệ.

Giáo sư Russell nói, “Cộng đồng AI vẫn chưa điều chỉnh với thực tế là chúng ta đang bắt đầu có tác động thực sự lớn trong thế giới thực. Chúng tôi phải phát triển rất nhanh để bắt kịp”.

Trí tuệ nhân tạo làm nền tảng cho nhiều khía cạnh của cuộc sống hiện đại, từ công cụ tìm kiếm đến ngân hàng, và những tiến bộ trong nhận dạng hình ảnh là một trong những phát triển quan trọng trong những năm gần đây.

Ông Russell nói rằng cần phải làm việc khẩn cấp để đảm bảo con người vẫn nắm quyền kiểm soát khi AI siêu thông minh được phát triển. “AI đã được thiết kế với một phương pháp luận cụ thể và cách tiếp cận chung. Và chúng tôi không đủ cẩn thận để sử dụng loại hệ thống đó trong các cài đặt phức tạp của thế giới thực", ông chia sẻ.

Mối quan tâm khác là máy móc không cần thông minh hơn con người trong tất cả mọi thứ để gây ra rủi ro nghiêm trọng. "Đó là điều đang diễn ra ngay bây giờ. Nếu bạn nhìn vào mạng xã hội và các thuật toán chọn những gì mọi người đọc và xem, chúng có quyền kiểm soát rất lớn đối với đầu vào nhận thức của chúng ta", giáo sư Russll cho biết.

Kết quả là các thuật toán thao túng người dùng, tẩy não họ để hành vi của họ trở nên dễ đoán hơn khi nói đến những gì họ chọn tương tác, thúc đẩy doanh thu dựa trên nhấp chuột. Các nhà nghiên cứu AI cảm thấy sợ hãi trước thành công của chính họ. 

Đúng vậy, tôi nghĩ chúng ta càng ngày càng trở nên hoang mang. Điều này nhắc nhở tôi một chút về những gì đã xảy ra trong vật lý nơi các nhà khoa học biết rằng năng lượng nguyên tử tồn tại, họ có thể đo khối lượng của các nguyên tử khác nhau và họ có thể tìm ra bao nhiêu năng lượng có thể được giải phóng nếu bạn có thể thực hiện chuyển đổi giữa các loại khác nhau của nguyên tử”, giáo sư Russell bình luận và lưu ý rằng các chuyên gia luôn nhấn mạnh rằng ý tưởng là lý thuyết, "và sau đó xuất hiện bom nguyên tử". 

Việc sử dụng AI trong các ứng dụng quân sự là mối quan tâm đặc biệt và giáo sư Russell nhận định rằng: “Đó là những thứ có khả năng mở rộng rất dễ dàng, và chúng có thể đi quét sạch cả một thành phố".

Ông Russell kêu gọi các biện pháp bao gồm quy tắc ứng xử dành cho các nhà nghiên cứu, luật pháp và hiệp ước để đảm bảo an toàn cho các hệ thống AI đang được sử dụng và đào tạo các nhà nghiên cứu để đảm bảo AI không bị ảnh hưởng bởi các vấn đề như thành kiến ​​chủng tộc. 

“Điều thực sự quan trọng là công chúng phải tham gia vào những lựa chọn đó, bởi vì chính công chúng sẽ là người được lợi hay không. Tiến bộ trong AI là điều sẽ mất một thời gian, nhưng đó không còn là khoa học viễn tưởng", giáo sư Russell khẳng định. 

Xem thêm: Phục dựng khuôn mặt của pharaoh Ai Cập từ xác ướp nhờ trí tuệ nhân tạo