Hướng dẫn chẩn đoán, điều trị COVID-19 mới của Bộ Y tế: Virus biến đổi liên tục, biểu hiện lâm sàng đa dạng

Bộ Y tế vừa có Quyết định số 2008/QĐ-BYT về việc ban hành Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị COVID-19 do chủng virus SARS-CoV-2. Hướng dẫn này có hiệu lực từ ngày 26/4/2021 và thay cho Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị COVID-19 do chủng virus SARS-CoV-2 ban hành kèm theo Quyết định số 3351/QĐ-BYT ngày 29/7/2020 của Bộ Y tế.

Virus liên tục biến đổi tạo ra hàng ngàn biến thể

Theo Hướng dẫn mới nhất của Bộ Y tế, virus  SARS-CoV-2 gây bệnh COVID-19 lây trực tiếp từ người sang người, chủ yếu thông qua giọt bắn đường hô hấp và qua đường tiếp xúc. 

 SARS-CoV-2 còn có khả năng lây truyền qua đường khí dung (aerosol), đặc biệt tại các cơ sở y tế, những nơi đông người và ở không gian kín. Đáng nói, virus này liên tục biến đổi tạo ra hàng ngàn biến chủng khác nhau trên thế giới. Nó khiến khả năng lây nhiễm mạnh hơn và khó kiểm soát hơn. 

Biểu hiện lâm sàng đa dạng

Hướng dẫn mới của Bộ Y tế chỉ ra, người mắc COVID-19 có biểu hiện lâm sàng đa dạng, từ nhiễm không có triệu chứng tới những biểu hiện bệnh lý nặng như: phổi nặng, suy hô hấp, sốc nhiễm trùng, suy chức năng đa cơ quan và tử vong, đặc biệt những người cao tuổi, người có bệnh mãn tính hay suy giảm miễn dịch hoặc có đồng nhiễm hay bội nhiễm các căn nguyên khác như vi khuẩn, nấm.

Cơ chế bệnh sinh của bệnh có vai trò của "cơn bão cytokine" và huyết khối mao mạch phổi trong các ca bệnh có suy hô hấp nặng và nguy kịch.

Tính đến thời điểm hiện tại chưa có thuốc đặc hiệu đối với COVID-19 nên chủ yếu bệnh nhân được điều trị hỗ trợ và điều trị triệu chứng. Các biện pháp phòng bệnh chính là tiêm vaccine, phát hiện sớm, cách ly ca bệnh để điều trị.

Thời gian ủ bệnh và triệu chứng của COVID-19

Hướng dẫn mới chỉ rõ, thời gian ủ bệnh của COVID-19 từ 2 - 14 ngày, trung bình từ 5 - 7 ngày. 

Triệu chứng thường gặp nhất là sốt, ho khan, mệt mỏi, đau cơ. Một số trường hợp đau họng, nghẹt mũi, chảy nước mũi, đau đầu, ho có đờm, nôn và tiêu chảy. 

Khoảng 80% chỉ sốt nhẹ, ho, mệt mỏi, không bị viêm phổi, thường tự hồi phục sau khoảng một tuần. Tuy nhiên, một số trường hợp không có biểu hiện triệu chứng lâm sàng nào.

Ngoài ra, có khoảng 20% số bệnh nhân diễn biến nặng. Thời gian trung bình từ khi có triệu chứng ban đầu đến khi diễn biến nặng khoảng 7 - 8 ngày. 

Các biểu hiện nặng được chỉ ra trong Hướng dẫn mới của Bộ Y tế: viêm phổi, viêm phổi nặng cần nhập viện... Khoảng 5% cần điều trị tại các đơn vị hồi sức tích cực với các biểu hiện hô hấp cấp như: thở nhanh, khó thở, tím tái..., hội chứng suy hô hấp cấp tiến triển (ARDS), sốc nhiễm trùng, suy chức năng các cơ quan bao gồm tổn thương thận và tổn thương cơ tim, dẫn đến tử vong.

COVID-19 ở người cao tuổi và trẻ em

Theo Bộ Y tế, tử vong bởi COVID-19 xảy ra nhiều hơn ở người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch và mắc các bệnh mãn tính kèm theo. Người cao tuổi, các yếu tố tiên lượng tăng nguy cơ cơ tử vong là tuổi cao, điểm suy đa tạng cao khi nhập viện.

Ở trẻ em, đa số nhiễm COVID-19 có các biểu hiện lâm sàng nhẹ hơn người lớn hoặc không có triệu chứng. Các dấu hiệu thường gặp là sốt, ho và các biểu hiện viêm phổi.

Song một số trẻ mắc COVID-19 có tổn thương viêm đa cơ quan, như: Sốt; ban đỏ hoặc xung huyết giác mạc, hoặc phù nề niêm mạc miệng, bàn tay, chân; suy tuần hoàn...

Khi nào bệnh nhân COVID-19 được xuất viện

Theo Bộ Y tế, người bệnh chỉ được xuất viện khi có đủ các tiêu chuẩn: hết sốt, các triệu chứng lâm sàng cải thiện, toàn trạng tốt, các dấu hiệu sinh tồn ổn định, chức năng các cơ quan bình thường, xét nghiệm máu trở về bình thường, X-quang phổi cải thiện.

Ngoài ra, được ra viện là những người bệnh đã qua cách ly tập trung tại cơ sở y tế tối thiểu 14 ngày từ khi có triệu chứng lâm sàng đầu tiên. Đồng thời cso tối thiểu hai mẫu bệnh phẩm liên tiếp (cách nhau từ 48 đến 72 giờ) có kết quả âm tính với virus SARS-CoV-2 theo phương pháp RT-PCR; thời gian từ khi lấy mẫu bệnh phẩm cuối cùng tới khi ra viện không quá 24 giờ.

Sau khi xuất viện, người bệnh cần tiếp tục cách ly phù hợp tại nhà dưới sự giám sát của y tế cơ sở và trung tâm kiểm soát bệnh tật địa phương thêm 14 ngày và theo dõi thân nhiệt tại nhà 2 lần/ngày, nếu thân nhiệt cao hơn 38°C ở hai lần đo liên tiếp hoặc có các dấu hiệu bất thường khác thì người bệnh phải đến khám lại ngay tại các cơ sở y tế.

Trong thời gian này, người bệnh được  làm xét nghiệm SARS-CoV-2 bằng phương pháp RT-PCR tại thời điểm ngày thứ 7 và ngày thứ 14. Những trường hợp đã qua xét nghiệm SARS-CoV-2 bằng phương pháp RT-PCR mà tái dương tính trong thời gian theo dõi sau xuất viện thì cần được tiếp tục cách ly tại nhà 7 ngày và làm thêm một lần xét nghiệm vào ngày thứ 7.

Tại cuộc họp Ban Chỉ đạo quốc gia phòng chống dịch bệnh COVID-19, Phó Thủ tướng Vũ Đức Đam, Trưởng Ban Chỉ đạo nhấn mạnh: Nguy cơ dịch bệnh rất cao không chỉ từ nguồn xâm nhập mà ngay cả ở trong nước. Chúng ta không thể để một cá nhân, một bệnh viện hay một nhà máy… thực hiện không nghiêm, để xảy ra dịch bệnh, làm ảnh hưởng đến cả nước.

Theo báo cáo của Bộ Y tế, tại Ấn Độ, dịch COVID-19 đang diễn biến phức tạp với số ca nhiễm tăng cao, trong khi hệ thống y tế đang có nguy cơ sụp đổ. 

Đợt “sóng thần” Covid-19 khiến Ấn Độ liên tiếp trải qua những ngày có số ca nhiễm vượt mức 300.000, cao nhất thế giới. Số người chết mỗi ngày vì Covid-19 ở Ấn Độ được dự báo sẽ tiếp tục tăng cho đến trung tuần tháng 5. Số ca tử vong có thể lên tới hơn 13.000 ca/ngày, gấp 4 lần so với hiện tại.

Tại Việt Nam, tình hình dịch bệnh đang được kiểm soát tốt, cả nước đã qua 33 ngày không ghi nhận ca nhiễm trong cộng đồng./ Song thời điểm tới sắp đến những ngày nghỉ lễ nên không được lơ là. 

Biến chủng COVID-19 mới ở Ấn Độ nguy hiểm thế nào?