Vì đâu đồ ăn nhanh thất bại "ê chề" ở Việt Nam, phải chăng người Việt quá nghèo?

Tranh cãi "nảy lửa" về chuỗi đồ ăn nhanh

Trước đó, trên MXH xuất hiện một chủ đề gây tranh cãi về đồ ăn đã khiến cư dân mạng Việt "sôi máu" phản bác quyết liệt. Cụ thể, bài đăng từ một hội nhóm châu Á đã chia sẻ thông tin rằng, số cửa hàng đồ ăn nhanh (fast food) tại Philippines đông hơn hẳn so với tại Việt Nam hay Indonesia. 

Cũng từ đây mà các cuộc tranh luận trở nên gay gắt hơn, trong đó có một số dân mạng Philippines cho rằng: Các chuỗi đồ ăn nhanh không phát triển tại Việt Nam vì người dân Việt vẫn còn... nghèo (?). Họ nêu bằng chứng rằng, thương hiệu thức ăn nhanh nổi tiếng của Mỹ đã mở tới hơn 600 cửa hàng tại Philippines, trong khi đó số cửa hiệu của chuỗi đồ ăn nhanh này ở Việt Nam chỉ vỏn vẹn 22.

Một tài khoản tên D.A bình luận như sau: "Tôi thấy phần lớn người Việt Nam không đủ tiền mua những món ăn đắt tiền ở cửa hàng đồ ăn nhanh, vì thu nhập của họ rất thấp, thấp hơn rất nhiều so với thu nhập của người Philippines".

Tài khoản C.T thì cho rằng: "Việt Nam nghèo, vì vậy nên thương hiệu đồ ăn nhanh không mở nhiều cửa hàng ở Việt Nam". "Họ không có được một chuỗi cửa hàng đồ ăn nhanh nào ra hồn, thua xa so với thương hiệu của chúng ta".

Một tài khoản khác thì chia sẻ: "Hãy nhìn Việt Nam xem, họ chẳng có thương hiệu đồ ăn nhanh nào nổi tiếng toàn cầu cả. Còn Philippines thì có J, thậm chí có thể cạnh tranh sòng phẳng với thương hiệu đồ ăn nhanh của Mỹ mặc dù đó là một hãng đồ ăn nổi tiếng thế giới. Và bây giờ J có tới hơn 450 cửa hàng trên toàn cầu và đang không ngừng phát triển".

Trước những bình luận này của cư dân mạng Philippines, nhiều người dùng Việt đã lập tức phản pháo và đưa ra những bằng chứng xác đáng.

Người dùng Việt phản pháo và niềm tự hào về ẩm thực Việt

Ngay sau đó, cư dân mạng Việt đã "đổ bộ" vào bài đăng trên và nhanh chóng đưa ra các lý do phản bác ý kiến của các bạn láng giềng. Theo đó, điều tiên quyết nhất khiến các chuỗi đồ ăn nhanh thấy bại là bởi, người Việt có vô số lựa chọn ngon lành khác với chất lượng, độ ngon miệng, giá cả không hề thua kém. 

Ẩm thực Việt từ lâu đã nổi tiếng với vô số món ăn ngon "nuốt lưỡi" từng được ghi vào từ điển Oxford như bánh mì, phở, chưa kể còn có tới hơn 200 món ăn đường phố khác. Sự đa dạng trong ẩm thực 3 miền đã khiến cho người dân không quá đam mê với các món ăn nhanh từ phương Tây.

Bên cạnh đó, đồ ăn tại Việt Nam được đánh giá là "healthy" hơn, tức là tốt hơn cho sức khỏe bởi ít dầu mỡ, nhiều rau xanh. Đây cũng là lý do khiến tỷ lệ người béo phì tại Việt Nam thấp hơn rất nhiều so với các quốc gia chuộng đồ ăn nhanh như Mỹ. Hơn nữa, đa phần người Việt tìm đến các cửa hàng đồ ăn nhanh là bởi sự tò mò, muốn trải nghiệm để biết thêm về ẩm thực thế giới, do đó họ không có thói quen ghé ăn thường xuyên. 

Dù vậy, nếu các thương hiệu ẩm thực thế giới biết cách biến tấu để phù hợp với khẩu vị người Việt thì chưa chắc thương hiệu đó đã phải nhận thất bại "ê chề", thậm chí còn có chỗ đứng riêng trong thị trường này.

Lý giải thú vị từ chính truyền thông nước ngoài

Theo một bài báo của CBNC (Mỹ) vào năm 2018, một trong những lý do khiến các thương hiệu đồ ăn nhanh thất bại tại Việt Nam là vì họ đã... đánh giá quá thấp đối thủ của mình. Thực tế, những món ăn thuần Việt như phở, bánh mì, bún chả, bún riêu,... là những lựa chọn hàng đầu của người dân, ngay cả khi đó là ở các thành phố lớn như Hà Nội hay Tp.HCM.

Chị Andrea Nguyen, trả lời phỏng vấn CBNC rằng: "Ở Việt Nam, chúng tôi có bánh mì bán ngoài đường. Bánh mì có giá thấp hơn quá nhiều so với Burger King hay McDonald's."

Anh Hao Tran, CEO Vietcetera thì cho rằng: "Đồ ăn nhanh ở Mỹ phổ biến vì lúc nào cũng ăn được, kiếm được. Tuy nhiên, đồ ăn Việt cũng thế, thậm chí còn dễ tìm kiếm hơn. Người Việt sẽ vào quán ăn phở hay bánh mì còn nhanh hơn là đi tìm hay vào một cửa hàng McDonald's."

Theo thống kê từ Ủy ban châu Âu (số liệu năm 2018), người Việt chi một khoản tiền đáng kể trong thu nhập vào tiền ăn, đáng chú ý là chủ yếu chi trả bằng tiền mặt, khác hẳn với thói quen tiêu dùng qua thẻ của người phương Tây. Có tới 78% lượng tiền chi trả là bằng tiền mặt, số tiền ấy đi thẳng ra các khu chợ hay ki-ốt bán hàng, và chỉ có 1% đồ vào túi các chuỗi cửa hàng đồ ăn nhanh. 

Ước tính vào năm 2018, có tới 540.000 cửa hàng bán thực phẩm và đồ ăn ở Việt Nam; 2/3 số đó nằm ở chợ và các ki-ốt bán hàng. Có khoảng 80.000 cửa hàng ăn ở Việt Nam, gần 22.000 quán cafe và bar, thế nhưng chỉ có khoảng 7000 cửa hàng thức ăn nhanh.

Bên cạnh sự bùng nổ các cửa hàng ăn trên phố, vài năm gần đây với sự xuất hiện của các dịch vụ giao hàng, ẩm thực Việt ngày càng được người dân ưa chuộng hơn. Nếu trước kia họ phải bước ra khỏi nhà và đi tìm hàng ăn, bây giờ họ chỉ cần đặt hàng trên điện thoại là có thể nhận về những suất ăn nóng hổi, ngon lành trong phút chốc.

Một lý do nữa là do giá các chuỗi fastfood thường quá cao, đôi khi đắt gấp đôi các cửa hàng truyền thống. Ước tính, một bữa ăn linh đình tại các nhà hàng ăn truyền thống có thể thiết đãi số lượng người cao gấp đôi trong khi giá chỉ có một nửa khi so với các cửa hàng fastfood.

Bên cạnh đó, cách phục vụ đồ ăn tại các chuỗi fastfood cũng là một vấn đề. Tại Mỹ, khi tới các cửa hàng ăn nhanh, hầu hết khách hàng sẽ chọn món, tự đặt hàng và món ăn cho riêng mình, rất khó chia phần. Với Việt Nam, các cửa hàng thiên về gia đình quây quần, thuận tiện cho việc ăn chung hoặc chia sẻ với nhau.

Doanh nhân Thomasen nhận định, có 2 nguyên tắc cơ bản nếu muốn kinh doanh ẩm thực tại Việt Nam. Đầu tiên, người Việt cần đồ ăn có thể chia sẻ, và thứ 2 là phải có gà. So với burger, gà là một lựa chọn tốt hơn, và hơn nữa burger không người Việt thích thú cho lắm.

Dù sao, không phải chuỗi đồ ăn nhanh nào cũng thất bại khi mở cửa ở Việt Nam. Ông Thomasen nói thêm: "Khi nhìn vào những chuỗi fastfood của Mỹ đang có mặt ở Việt Nam, có thể chia chúng thành 3 loại: Burger, gà và các món Ý. Đối với các món Ý, chúng dễ tiếp cận hơn với nhiều quốc gia châu Á bởi bạn có thể dễ dàng chia thức ăn thành nhiều phần". Được biết, McDonald's và Burger King chỉ chiếm 2,8% thị phần, còn KFC chiếm tới 11,4% và Pizza Hut là khoảng 21,3%.

Dù có là thương hiệu nổi tiếng toàn cầu và được cả triệu người ưa chuộng thì họ phải đối mặt với nguy cơ thất bại ở một quốc gia, vùng lãnh thổ nào đó. Việc thâm nhập thị trường mới chưa bao giờ là dễ dàng, đặc biệt là với ẩm thực, khi các chuỗi thương hiệu phải tìm cách điều chỉnh, thích nghi với văn hóa, khẩu vị, sở thích, tài chính của người dân bản địa.

Tết Tân Sửu 2021 đổi vị với món mứt dừa sầu riêng siêu lạ miệng