Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 là ngày giỗ vị vua Hùng nào?

Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 năm nay nhằm vào Chủ nhật ngày 10/4 dương lịch. Do đó, người lao động sẽ được nghỉ bù vào thứ Hai kế tiếp (tức ngày 11/4). Như vậy, dịp lễ năm nay, người lao động được nghỉ 3 ngày liên tiếp từ thứ Bảy (9/4) đến hết thứ Hai (11/4).

Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 là dịp để người dân Việt Nam thể hiện lòng tôn kính, tri ân đối với tổ tiên, theo tinh thần uống nước nhớ nguồn, đây là truyền thống của dân tộc. Đây cũng là dịp để chúng ta đề cao niềm tự hào dân tộc, nhắc nhở người dân Việt Nam phải tìm hiểu thấu đáo về bản sắc dân tộc, nguồn cội của tổ tiên. 

Qua đó không ngừng nỗ lực phát huy truyền thống quý báu để xây dựng đất nước ngày càng giàu đẹp, xứng đáng với công lao của các thế hệ anh hùng dân tộc, với tổ tiên ta ngày trước. Bên cạnh đó, đây cũng là dịp nhắc nhở chúng ta về tinh thần đoàn kết, yêu thương, chung sức chung lòng vì dân tộc... 

Theo truyền thuyết, triều đại Hùng Vương có 18 đời vua. Hùng Vương thứ nhất lên ngôi vào năm 2879 trước Công nguyên, đặt quốc hiệu là Văn Lang, chia nước làm 15 bộ, truyền đời đến năm 258 trước Công nguyên thì mất ngôi vào tay Thục Phán An Dương Vương. Như vậy, triều Hùng trải qua trong khoảng 2.600 năm, nếu chia trung bình cho 18 đời vua thì mỗi đời vua xấp xỉ 150 năm.

Lý giải về điều này, một số học giả cho rằng thực chất 18 đời vua Hùng không phải là 18 cá nhân cụ thể, mà là 18 chi, mỗi chi này có nhiều vị vua thay phiên nhau trị vì và dùng chung vương hiệu. Ngay cả con số 18 cũng chỉ mang tính tượng trưng, ước lệ, vì 18 là bội số của 9 - con số thiêng đối với người Việt.

Nhiều vua Hùng như vậy nhưng chỉ có 1 ngày Giỗ tổ Hùng Vương, vậy ngày đó là ngày giỗ vị vua Hùng nào?

Theo VTC, đầu tiên phải nhắc đến nguồn gốc của dân tộc Việt Nam. Truyền thuyết kể rằng, Kinh Dương Vương lấy Long Nữ sinh ra Lạc Long Quân. Lạc Long Quân sau đó kết duyên với Âu Cơ sinh ra Hùng Vương.

Như vậy, Hùng Vương là cháu đích tôn của Kinh Dương Vương, là niên hiệu cho hàng chục triều vua tiếp sau đó. Giỗ tổ Hùng Vương vì vậy theo logic thì phải là giỗ Tổ Kinh Dương Vương, để tưởng nhớ vị tổ phụ đã khai sinh ra đất nước. 

Trên thực tế, theo một số tài liệu lịch sử ghi lại, ngày giỗ tổ đã có từ cách đây 2.000 năm. Dưới thời Thục Phán An Dương Vương, cột đá thề đã được dựng trên núi Nghĩa Lĩnh, ghi rõ: "Nguyện có đất trời lồng lộng chứng giám, nước Nam được trường tồn lưu ở miếu Tổ Hùng Vương, xin đời đời trông nom lăng miếu họ Hùng và gìn giữ giang sơn mà Hùng Vương trao lại; nếu thất hẹn, sai thề sẽ bị gió giăng, búa dập".

Các đời vua khác sau này cũng luôn ghi nhớ, khẳng định vai trò các vua Hùng trong việc xây dựng giang sơn. Chính vì thế mà hàng năm, người Việt dành một ngày để tưởng nhớ những người đã xác lập và xây dựng nên đất nước - các vua Hùng nói chung.

Xưa kia, người dân không có tục đi lễ đền Hùng ngày 10/3. Họ thường tự chọn ngày tốt theo bản mệnh của từng người và đến đền Hùng suốt năm, đông nhất là vào mùa xuân, mùa thu. Lễ cúng Tổ ở địa phương thì được cử hành vào ngày 12/3 âm lịch kết hợp với thờ Thổ kỳ. Thường khi con cháu ở xa về sẽ làm giỗ trước một ngày (11/3) chứ không mở hội lớn với quy mô toàn quốc. 

Có thể thấy, thời gian lễ bái thường xuyên, xuyên suốt cả năm tùy vào thời gian và lòng thành kính của người dân. Tuy nhiên, vào năm 1917 (triều Khải Định), Tuần phủ Phú Thọ là Lê Trung Ngọc làm bản tấu trình lên Bộ Lễ, xin định lệ lấy ngày 10/3 Âm lịch hàng năm làm ngày tế của cả nước. Từ đó về sau, cứ vào ngày 10/3, nhân dân cả nước lại hướng về vùng đất cội nguồn - xã Hy Cương, Lâm Thao, Phú Thọ để tôn vinh công lao của các vị vua Hùng. Ngày 10/3 được gọi là ngày Giỗ Tổ Hùng Vương.

Cho đến nay, Giỗ tổ Hùng Vương được xem là ngày Quốc giỗ của dân tộc. Đây là 1 trong những ngày lễ lớn trong năm. Và người lao động được nghỉ trong dịp lễ này.

(Theo VTC)

Xem thêm: Dự báo xu hướng thời tiết dịp nghỉ lễ Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 năm 2022