Giải mã sự thật đằng sau kiểu tóc đuôi sam của đàn ông thời nhà Thanh: Ép cắt tóc theo "luật rừng"

Sự thật kinh hoàng đằng sau kiểu tóc đuôi sam thời nhà Thanh

Người Trung Quốc xưa quan niệm "thân thể là do cha mẹ sinh ra", vì thế không thể tùy tiện thay đổi dù là kiểu tóc. Xưa kia việc tự cắt tóc chẳng khác nào "chặt đầu", thậm chí là hành động đáng bị lên án. 

Vào thời Tam Quốc, ngựa của Tào Tháo từng làm hỏng ruộng lúa, điều này vi phạm quân lệnh do ông đặt ra. Nếu đúng luật thì Tào Tháo phải rút kiếm tự vẫn tại chỗ nhưng trước sự can ngăn của binh lính, ông đành cắt tóc như một hình phạt. 

"Luật bất thành văn" trên chỉ tồn tại cho đến thời nhà Thanh. Triều đại này do người Mãn thiếp lập. Trước đó, nam giới Trung Quốc thịnh hành kiểu tóc dài, búi gọn trên đỉnh đầu rồi dùng trâm cố định.

Song đến đời nhà Thanh lại thịnh hành kiểu tóc cạo nửa đầu, tết đuôi sam. Vậy bí ẩn đằng sau kiểu tóc đuôi sam này là gì?

Theo ghi chép của sử sách Trung Quốc, nguyên nhân đàn ông Mãn Thanh để kiểu tóc trên xuất phát từ lý do tín ngưỡng. Tổ tiên tộc Mãn Châu là người Nữ Chân. Những người dân trong tộc quan niệm, đầu và tóc là những bộ phận rất quan trọng. Đàn ông trong tộc không may bỏ mạng, hài cốt có thể chôn ở bất kỳ nơi đâu nhưng phần đuôi sam của tóc phải được mang về nhà để an táng.

Không chỉ vậy, kiểu tóc này còn được ưa thích bởi nó có nhiều công dụng trong cuộc sống. Người Nữ Chân sinh sống bằng nghề săn bắn. Bởi vậy, họ cần cạo đi phân nửa phần tóc, tết gọn lại để tránh che khuất tầm nhìn. Họ cuốn gọi phần tóc đuôi sam lên đỉnh đầu cho đỡ vướng víu, khi đi ngủ thì tháo ra làm gối.

Song dân gian Trung Quốc cũng từng tương truyền một thuyết khác về nguồn gốc kiểu tóc đuôi sam này. Theo đó, Thúc Cơ Năng là một vị anh hùng được người dân bộ tộc Nữ Chân hết lòng tôn trọng, sùng kính. Trên mặt người này ở phần trước trán và hai bên tóc mai đều không có tóc. Sau khi thống nhất các bộ Nữ Chân, Nỗ Nhi Cáp Xích đã ra lệnh cho đàn ông trong tộc để kiểu tóc như anh hùng Thúc Cơ Năng để tưởng nhớ công lao và tăng thêm sự đoàn kết trong tộc.

Song lịch sử Trung Quốc còn ghi nhận một sự thật vô cùng kinh hoàng đằng sau kiểu tóc đuôi sam này. Theo đó, vào giai đoạn triều đình nhà Thanh nắm quyền thống trị, kiểu tóc này đã được áp đặt lên toàn bộ nam giới. 

Hoàng đế Đại Thanh là Thuận Trị hạ lệnh bắt tất cả đàn ông trên lãnh thổ Đại Thanh phải cạo nửa đầu và để đuôi sam để giống như Mãn tộc, ai không thực hiện sẽ chém đầu. 

"Cắt tóc thì còn đầu, không cắt thì mất đầu" là câu nói phản ánh trần trụi nhất hiện thực man rợ và luật lệ cắt tóc đuôi sam hà khắc ở thời nhà Thanh. Và theo một số nguồn tin, đây chính là nguồn cơn gây ra hai sự kiện thảm sát đẫm máu chấn động lịch sử Trung Quốc là "Dương Châu thập nhật" và "Gia Định tam đồ". 

Sau quá trình đàn áp, kiểu tóc đuôi sam đã trở nên phổ biến trong dân chúng. Song đằng sau đó là những sự thật vô nhân tính. Với những kẻ phạm tội thì bị buộc đuôi sam vào dây trói để họ không thể trốn thoát được. Ngoài ra kiểu tóc này còn thuận tiện cho việc xử chém, thu thập thi thể của phạm nhân.

Cách chăm sóc tóc khó tin của của đàn ông nhà Thanh

Cho đến nay nhiều người vẫn thắc mắc không hiểu với mái tóc dài như vậy đàn ông thời nhà Thanh sẽ chăm sóc ra sao? Theo một số ghi chép, đàn ông thời Thanh chăm chút cho bộ tóc của mình thường là 5 ngày tết tóc 1 lần, 10 ngày cạo tóc 1 bận. Nhưng lịch gội đầu của họ lại có tần suất không thường như lịch tết tóc, cạo đầu.

Nếu dân thường bách tính, việc gội đầu thường chỉ được thực hiện trong khoảng thời gian mùa xuân, mùa hè. Bởi mùa đông quá lạnh, việc tắm gội của họ trong điều kiện thiếu thốn như vậy đương nhiên là bị hạn chế.

Đến mùa xuân, hè lại là khoảng thời gian cấy cày bận rộn nên theo phỏng đoán các nhà sử học, tần suất gội đầu của họ thường sẽ là 1 tháng 1 lần.

Với những người người hành khất, tha hương nói riêng, tắm rửa hay gội đầu có lẽ là ước mơ xa xỉ cả đời. Bởi ngay tới miếng cơm manh áo còn chưa lo xong nói gì đến chuyện tắm gội làm đẹp.

Tuy nhiên, đàn ông thời nhà Thanh cũng có thể phá lệ tắm gội vào những dịp đặc biệt, ví dụ như trước ngày thành thân hoặc khi đón bằng hữu, thân nhân ở xa tới nhà. Nhưng những dịp phá lệ này khá hiếm hoi. 

Với quan lại, quý tộc, số lần gội đầu của họ nhiều hơn dân thường sống cũng không thể nhiều bằng người hiện đại. Theo một số nguồn tin, tầng lớp này bị cấm gội đầu trong một vì dịp đặc biệt như: khi hoàng thất có người qua đời (Hoàng đế, hoàng hậu, phi tử... qua đời), cả nước sẽ cử hành quốc tang, quan viên và quý tộc không được phép gội đầu trong khoảng thời gian này mà phải đợi tới hơn 100 ngày sau.