Đội Có - Tỷ phú hào hoa nổi tiếng bậc nhất Sài Gòn: Bắt đầu từ tay trắng rồi ra đi trắng tay

Đội Có tên thật là Nguyễn Văn Có. Ông là một trong số ít người kinh doanh giỏi, giàu có nổi tiếng ở Sài Thành trước năm 1975. Khoảng năm 1937, Đội Có chỉ là một tên “mã tà” (tức cảnh sát) ở bót Tân Bình, xã Phú Nhuận.

Theo tài liệu của Ban Nghiên cứu lịch sử quận Phú Nhuận, thì "Đội Có là tay sai của thực dân Pháp, nổi tiếng ác ôn trong việc đàn áp người kháng chiến. Ông cũng là tay tư sản chuyên cho vay ăn lời cắt cổ, có nhà đất cho mướn ăn sâu vào hai bên đường Phan Đình Phùng (Võ Di Nguy cũ) đến mấy trăm mét."

Từ tên mã tà đến tỷ phú giàu "nứt đố đổ vách"

Theo các cụ cao tuổi kể lại, Nguyễn Văn Có trong thời gian làm lính địa phương từng đi bố ráp một vụ "cờ bạc, đĩ điếm", bị một nhóm côn đồ chém vào bả vai suýt mất mạng. Viên cò Tây sau vụ này cho ông lên chức đội, cho về trông coi trật tự tại chợ Xã Tài. Từ đó, Đội Có nhanh chóng nổi tiếng là “thầy Đội dữ dằn”. Người mua bán dong sợ ông một phép vì hay bị xua đuổi, các con nợ cũng sợ xanh mặt vì ông có tài đòi nợ thuê. 

Những chủ cho vay nợ đều giao cho thầy Đội Có việc thu tiền trả góp, thu tiền hụi thì không ai dám trễ hẹn hay quỵt nợ. Ai dám chạy làng, ông gông cổ đem về bót nhốt ngay. Khi có chút vốn liếng, ông mua rẻ mấy mảnh đất sình lầy, bỏ hoang dọc hai bên đường Loui Berland (nay là Phan Đình Phùng), sát Chợ Xã Tài. Sau đó, Đội Có lấp đất, làm nhà gạch bán hoặc cho thuê.

Thời đó, những dãy nhà phố của thầy Đội Có nhiều vô kể, chạy dọc từ chân cầu Kiệu tới tận chợ. Sau này, dân địa phương gọi tên con hẻm toàn nhà của ông là hẻm Đội Có. Cuối thập niên 1940, chính quyền Pháp cũng công nhận điều này. Sau năm 1975, con hẻm trở thành con lộ nhỏ, là đường Douaumont. Đến năm 1955, nó được đổi tên thành đường Cô Giang nhưng người dân vẫn quen gọi tên cũ là hẻm Đội Có. 

Chẳng mấy chốc, Đội Có đã trở nên giàu có. Năm 1945, Đội Có xin thôi việc, về làm nghề cho vay trả góp, mua một miếng đất mở rạp hát có tên Cẩm Vân. Rạp này chuyên cho thuê làm chỗ hát bội, cải lương và chiếu bóng. Năm 1946, rạp hát bị thiêu hủy, ông sử dụng khu đất nền cải tạo, xây cất thành một dãy phố cho thuê buôn bán.

Ngoài ra, Đội Có còn kinh doanh thêm nhiều việc khác. Ông mua mấy chục chiếc xe đò, mở ra hãng xe Bửu Hiệp chuyên chở khách và hàng hóa trên tuyến Sài Gòn - Đà Lạt. Đội Có còn mua nhiều đất ở Đà Lạt, dựng vườn trồng hoa rồi vận chuyển về Sài Gòn bán. Ông còn mua cả chục căn biệt thự ở Đà Lạt cho khách du lịch thuê. Đặc biệt, Đội có còn “nhập” chó ecgie tận bên Đức về làm giống, bán cho những tay ngoại kiều hoặc nhà giàu.

Ông còn tậu thêm căn biệt thự xa hoa tại 86 đường Yên Thế (sau năm 1975 là đường Lý Chính Thắng) để mở gara xe hơi, khách đông nườm nượp. Đội Có còn cho người đi khắp xứ Đông Dương chọn mua ngựa giống tốt về nuôi, mang ra trường đua Phú Thọ mỗi chủ nhật. Thời 1940-1945, việc này giúp ông kiếm cả bạc triệu. Ông ra tận Bắc Hà để rước Ba Tuấn vốn là một tay đua nổi danh, trả lương và tiền thưởng cao ngất. Sau này, Ba Tuấn tham tiền mà bán độ nên bị Đội Có đuổi việc. Ông bán hết chuồng ngựa, mua lại rạp hát ở khu Tân Định quay lại kinh doanh rạp hát. 

Mức độ giàu có của Đội Có được ghi chép trong tài liệu của tác giả quyển “Sài Gòn vang bóng” của Phan Thứ Lang rằng: “Giai đoạn này (trước khi Mỹ đến), Đội Có rất sung túc, có xe hơi riêng, có xe ngựa kiếng chở vợ con đi chơi. Đội Có, trông người cũng có mã cao lớn, to béo, để râu quai nón, đội mũ phớt, tay cầm batoong, miệng ngậm ống vố (píp) nom oai vệ lắm. Tuy tuổi lúc đó đã tứ tuần, nhưng được nhiều đào hát ngấp nghé vì ông có tướng tốt lại lắm bạc. Nghe nói, sau đó Đội Có cưới một cô đào hát khá иổi danh của đất Sài Gòn.”

Sau khi Mỹ đến, Đội Có mua thêm đất, xây dựng chung cư cho ngoại kiều thuê, hùn vốn với Nguyễn Tấn Đời để mở “Tín Nghĩa Ngân hàng”. Trong những năm 1970, đây là ngân hàng thương mại lớn nhất miền Nam. Năm 1967, ngân hàng có 2 văn phòng Sài Gòn cùng gần 100 nhân viên. 5 năm sau, nó đã mở rộng ra 32 chi nhánh với hơn 1.000 nhân viên. 

Mất tất cả rồi ra đi trong tay trắng

Sau sự kiện 30/4/1975, Đội Có xin xuất cảnh sang Pháp năm 1978 sống cùng con trai. Ít lâu sau, ông lại sang Mỹ sống với con gái. Vì tin tưởng con gái, ông ký thác một số tiền khổng lồ để con đứng tên. Cô này dùng nhiều tiền mua biệt thự tại Mỹ để cho thuê. 

Sau này, con gái ông tin nhầm người, giao hết mọi việc cho người hầu gái gốc Mỹ da đen bao gồm cả căn biệt thự ông ở cũng nhờ cô hầu gái đứng tên hộ và còn trao tay hòm chìa khóa két sắt.

Tuy nhiên, con gái Đội Có đột ngột qua đời không kịp trăn trối. Ít lâu sau, Đội Có cũng bị cô hầu gái đuổi ra khỏi nhà. Buồn vì con gái chết sớm, tiếc cho khối tài sản tích góp cả đời bị người ta chiếm đoạt, Đội Có cũng nhanh chóng qua đời tại Mỹ vì đứt mạch máu não. 

Xem thêm: Triết lý ở đời đắt giá của tỷ phú Lý Gia Thành: Đất thấp thành biển, người càng khiêm tốn càng vĩ đại