Đầu xuân kể chuyện người đàn ông 40 năm sống phận "bóng rỗi" cầu phúc, cầu an cho người đời

Múa bóng rỗi là một loại hình nghệ thuật hát nghi lễ. Loại hình này thường được tổ chức trong dịp lễ hội tại các đình, miếu ở Nam Bộ, Sau khi cúng lễ, tiết mục múa, hát bóng rỗi được đưa ra biểu diễn, Thông thường, nghệ nhân múa sẽ là nam giả nữ. 

Múa bóng rỗi nở rộ nhất vào những ngày đầu năm. Đây cũng là dịp các nghệ nhân múa bóng rỗi "đắt khách" nhất. 

Trong những ngày đầu năm, nghệ nhân múa bóng rỗi Lê Minh Hùng (61 tuổi, ngụ tại TP Tân An, tỉnh Long An) lịch trình dày đặc. Ông đi cúng đình, miếu từ tỉnh này sang tỉnh khác khắp miền Tây. 

Nghệ nhân Lê Minh Hùng nói, công việc múa bóng rỗi của mình "vắt" từ tháng Giêng đến tháng Tư âm lịch. Tết đến hầu như ông không đón Tết, du xuân cùng gia đình. Ông đi múa bóng rỗi ở nhiều đình, miếu lớn khắp ở các tỉnh miền Tây. 

Để trở thành một "cô bóng đắt khách" là điều không hề đơn giản. Nó phải hội tụ yếu tố yêu, đam mê đến kỳ cùng và phải đủ độ lượng, chịu đựng sự kỳ thị, khinh bỉ của người đời. Đây là đánh giá của nghệ nhân Minh Hùng về nghề múa bóng rỗi.

Nghệ nhân Minh Hùng cho biết, nghiệp múa bóng rỗi đến với ông từ sự đam mê và những trận đòn roi đau đớn. Năm 17 tuổi, ông bị những điệu múa, câu hát, tâu rỗi... mê hoặc. "Không hiểu vì sao những câu hát, mời trầu, tâu rỗi... của cô bóng hòa nhịp theo nhịp đàn khiến tôi mê đắm. Tôi me emuas bóng rỗi đến mức giấc ngủ, tôi cũng mơ thấy mình đang múa rồi tay chân huơ lung tung", ông Hùng kể.

Thế nhưng, niềm đam mê múa bóng rỗi lại trở thành nỗi đau của gia đình, dòng họ. Không ai chấp nhận nghệ nhân Minh Hùng đi múa bóng rỗi; không ai chấp nhận ông họa mặt giả gái đi múa ở đình, miếu. Có lần ông Hùng bị đánh đến ngất xỉu vì cãi lời cha mẹ cố theo đuổi đam mê của mình.

Song những trận đòn roi ấy không thể ngăn cẳn được niềm đam mê bóng rỗi của nghệ nhân Minh Hùng. Có năm quê nhà ngập lụt, cha mẹ lo cất lúa, gạo còn ông Hùng bế em lội nước đến miếu múa bóng rỗi. Rồi sự việc bại lộ, ông lại bị đánh.

“Vừa đánh, người nhà tôi vừa hỏi: “Mày có bỏ không?". Dù rất đau, tôi cũng cắn răng trả lời: “Dạ không”. Thế là, tôi lại bị đánh. Đánh mãi tôi không bỏ, sau này má tôi cũng có phần buông”, ông Hùng kể.

“Thấy vậy, tôi tỉ tê, năn nỉ mẹ cho đi làm bóng. Bà nói: “Mày là con trai đi làm bóng coi sao được”. Tôi biết bà thương tôi lắm nên cứ năn nỉ hoài. Biết không thể ngăn cản, cuối cùng bà cũng đồng ý", ông kể thêm.

Năm 17 tuổi, ông Hùng chính thức học nghề múa bóng rỗi. 7 năm sau, ông hành nghề tích cực và cũng đúng lúc đó bị người thân từ mặt. Tuy vậy, ông không từ bỏ đam mê mà dành nhiều thời gian nghiên cứu, sáng tạo thêm nhiều dụng cụ cho các bài múa cổ. 

Ông từng dành nhiều thời gian để sắp xếp lại và làm rõ hơn ý nghĩa, nội dung của các bài múa cổ như múa lộc bình, múa lu, múa dâng hoa, múa ghế, múa lông công, múa rắn...

Khi sự nghiệp đang phát triển, ông Hùng quyết định cưới vợ. Ông giấu vợ về nghề "bóng rỗi" của mình. Nhưng 1 năm sau ông quyết định bộc bạch với vợ vì không thể chịu đựng thêm được dằn vặt tân lý. Khi biết chuyện, vợ ôm im lặng. Đó có lẽ là cú sốc lớn nhất với vợ ông.

"Một đêm dài lê thê tôi ghé vào tai bà ấy hỏi: "Em có buồn không? Thế mà ấy nói rằng nghề nào cũng là nghề, miễn sao tôi thích là bà ấy vui rồi", nghệ nhân Minh Hùng chia sẻ. 

Cũng từ đó, tâm tư ông được thoải mái hơn và làm nghề nhiệt huyết hơn. Vợ ông trở thành hậu phương vững chắc để ông phát triển nghề bóng rỗi. Bà đứng sau chuẩn bị áo lớn, áo nhỏ của phụ nữ để chồng làm "bóng".

Mỗi lần nhắc đến vợ, ông Hùng tự hào vô cùng bởi bà biết cảm thông, chia sẻ và luôn yêu thương ông. Cũng bởi vì thế mà ông có động lực để theo đuổi đam mê suốt 40 năm. 

Thế nhưng, bên cạnh những lúc thăng hoa, nghệ thuật múa bóng rỗi cũng mang đến cho ông không ít ê chề. "Hơn 40 năm theo nghề, tôi bị người ta kỳ thị, khinh miệt nhiều lắm. Có người chửi tôi là đàn ông không ra đàn ông, đàn bà không ra đàn bà. Nhiều người còn nói những lời hết sức nặng nề, thậm chí là miệt thị. Trong lúc hóa thân thành "cô bóng", có người còn có hành động sàm sỡ, quấy rối...", ông Hùng kể.

Những lúc như thế, ông đau khổ vô cùng nhưng vì nghề, vì đam mê, ông gạt bỏ mọi kỳ thị để bám nghề. Khát vọng đầy nhân văn với bộ môn này đã giúp ông gặt hái được nhiều thành công. 

Nghệ nhân Lê Minh Hùng từng tham gia nhiều cuộc thi về múa bóng rỗi và đạt giải cao. Năm 2017, trong cuộc thi múa bóng rỗi lần đầu tiên được tổ chức tại Tiền Giang, ông đạt giải nhất. Trong năm đó, ông tiếp tục đạt huy chương vàng. Sau đó, ông tiếp tục đạt huy chương vàng trong kỳ thi tổ chức tại TP.Đà Lạt, tỉnh Lâm Đồng.

Sau đó, ông đạt giải nhì khi cuộc thi nói trên được tổ chức tại tỉnh Đồng Nai. Năm 2019, ông vinh dự được Nhà nước tặng danh hiệu Nghệ nhân ưu tú.

Câu chuyện đầy xúc động về đôi vợ chồng tí hon Văn Hùng - Diễm My sau 1 năm kết hôn