Biến chủng P.1 có nguồn gốc từ Brazil đã vượt qua bức tường kháng thể của vaccine COVID-19 thế nào?

Biến chủng P.1 có nguồn gốc từ Brazil nguy hiểm thế nào?

Sau biến chủng B.1.1.7 ở Anh và B.1.351 ở Nam Phi, các nhà nghiên cứu lại tiếp tục bắt tay vào việc tìm cách "điều trị" biến chủng P.1 có nguồn gốc từ Brazil.

Theo New York Times, biến chủng P.1 lây lan ở thành phố Manaus của Brazil, nhiều khả năng nó xuất hiện từ tháng 11/2020. Nó chính là tác nhân khiến tình trạng dịch bệnh ở TP Manaus trở nên nghiêm trong hơn. Biến chủng này nguy hiểm, có tốc độ lây nhiễm mạnh hơn các chủng virus khác.

Một nghiên cứu mới nhất chỉ ra, biến chủng này có khả năng vô hiệu hóa hệ miễn dịch được tạo ra từ vaccine COVID-19 CoronaVac, loại vaccine do tập đoàn Sinovac của Trung Quốc sản xuất đang được sử dụng ở Brazil. Tuy nhiên, các nhà nghiên cứu chưa đưa ra kết luận về khả năng kháng thuốc của biến chủng này với các loại vaccine được sản xuất ở các nước phương Tây như Pfizer-BioNTech, Moderna hay AstraZeneca.

Hiện những nghiên cứu về biến chủng P.1 mới là sơ khai, cần nhiều thời gian hơn để nghiên cứu về nó. Thế nhưng những bước phác thảo ban đầu cho thấy, đây là loại biến chủng không hề đơn giản.

Tính đến thời điểm hiện tại, biến chủng P.1 đã lan khắp Brazil và được phát hiện ở 24 quốc gia trên thế giới. Tại Mỹ, CDC đã ghi nhận 6 ca nhiễm biến chủng P.1 ở 5 tiểu bang gồm Alaska, Florida, Maryland, Minnesota và Oklahoma.

Hiện tại, cách duy nhất để ngăn chặn biến chủng này lây lan chính là thực hiện nghiêm các khuyến cáo về phòng chống COVID-19 của cơ quan y tế. Đeo khẩu trang, giãn cách xã hội hiệu quả trong việc giảm nguy cơ lây nhiễm biến chủng này. 

Biến chủng P.1 đang hoành hành ra sao tại Brazil?

Tiến sĩ Nuno Faria, nhà vi sinh học từ Đại học Imperial College London và các cộng sự vẫn đang nỗ lực truy vết virus corona khi các đợt bùng phát xuất hiện ở Brazil mùa xuân năm ngoái. Vị tiến sĩ này cho rằng, đẩy mạnh các nỗ lực tiêm chủng sớm nhất cũng là 1 bước để đẩy lùi sự xâm lấn virus corona.

Manaus là thành phố 2 triệu dân của Brazil đang chịu thiệt hại nặng nề do sự lây lan của biến chủng P.1. Vào mùa xuân năm 2020, các nhà hỏa táng ở thành phố này rơi vào tình trạng quá tải vì thi thể người tử vong do dịch bệnh COVID-19 tăng cao. 

Đến tháng 4/2020, thành phố có khởi sắc khi vượt qua được giai đoạn tồi tệ nhất của dịch bệnh. Một số nhà khoa học còn tin rằng, có khả năng miễn dịch cộng đồng tại khu vực này.

Nhóm của tiến sĩ Faria vẫn đang tích cực tìm kiếm kháng thể virus corona trong các mẫu máu ở Manus trong giai đoạn từ tháng 6 - 10/2020. Nhóm nghiên cứu tin rằng 75% người dân ở TP này nhiễm bệnh. Song đến cuối năm 2020, các ca nhiễm bệnh mới tăng trở lại. 

Nhóm nghiên cứu bắt đầu giải trình tự gene các mẫu virus phát hiện ở Manaus. Lúc này, họ tìm thấy một biến chủng chưa từng xuất hiện. Virus này trong nhiều mẫu được phát hiện có chung bộ 21 đột biến chưa từng có tại Brazil. Họ tin rằng đã phát hiện ra biến chủng lạ rất đáng lo ngại. Trong số 21 độ biến, một số đột biến từng xuất hiện trên các biến chủng B.1.1.7 và B.1.351.

Thí nghiệm cho thấy, một số đột biến tăng cường khả năng xâm nhập tế bào con người của virus. Một số độ biến khác giúp virus khá tường kháng thể được tạo ra nhờ vaccine. 

Các đột biết mà nhóm nghiên cứu của tiến sĩ Faria phát hiện cũng được các nhà khoa học Nhật Bản tìm thấy từ 4 du khách trở về từ chuyến đi Amazon ngày 4/1. Trình tự gene của virus trên 4 người này có bộ đột biến tương tự kết quả của tiến sĩ Faria.

Các nhà nghiên cứu cho rằng, các đột biến giúp cho P.1 mạnh lên. Ước tính P.1 có khả năng lây nhanh hơn các chủng virus cũ từ 40 - 120%.

Các nhà khoa học cũng tính toán, trong số 100 ca mắc chủng virus corona không phải P.1 thì có khoảng 25-61 người đối mặt nguy cơ tái mắc COVID-19 nếu tiếp xúc với biến chủng P.1.

Khi biến chủng P.1 tiếp xúc với kháng thể từ những người mắc bệnh trước đó thì chúng có khả năng làm giảm hiệu quả của kháng thể xuống 6 lần so với các chủng virus khác. Phát hiện này cho thấy, những người phục hồi sau khi mắc COVID-19 sẽ đối mặt với nguy cơ tái nhiễm bệnh bởi biến chủng P.1. 

Michael Worobey, chuyên gia virus tại Đại học Arizona cảnh báo, đã đến lúc chúng ta quan tâm đến biến chủng P.1 đang lây lan tại Mỹ cũng như các khu vực khác trên thế giới. P.1 sẽ sớm phổ biến và cạnh tranh với các biến chủng đang lây lan mạnh như B.1.1.7. Đây sẽ là một kịch bản đáng báo động.

Sự xuất hiện của biến chủng P.1 là lời cảnh báo chúng ta về tính nghiêm trọng của dịch bệnh COVID-19 trong thời gian tới. Chúng ta cần tập trung nghiên cứu để tìm ra giải pháp đối phó với biến chủng này. 

Hãng dược Moderna: Đã có vaccine điều đánh bại được biến thể COVID-19 ở Nam Phi