Biến chủng AY.3 (Delta Plus) xuất hiện ở Israel nguy hiểm đến mức nào?

Biến chủng AY.3 (Delta Plus) là gì?

Biến chủng Delta đang hoành hành ở nhiều quốc gia trên thế giới, nó khiến dịch bệnh trở lên nghiêm trọng hơn. Tuy nhiên mới đây một dạng biến chủng mới xuất hiện được đánh giá nguy hiểm hơn cả biến chủng Delta. Đó là biến chủng AY.3.

Nhóm Liên ngành về SARS-CoV-2 (SIG)  của Chính phủ Hoa Kỳ đã phát triển kế hoạch Phân loại Biến thể theo đó xác định ba lớp biến thể của SARS-CoV-2: Biến chủng đáng quan tâm; Biến chủng đáng lo ngại; Biến chủng gây hậu quả nghiêm trọng.

Trong đó, AY3 thuộc nhóm biến thể Delta gồm B.1.617.2, AY.1, AY.2, AY.3. Đây là nhóm biến thể đáng lo ngại. Các phương tiện truyền thông đại chúng thường gọi biến chủng này này là Delta Plus. Nhưng nếu gọi như vậy thì có đến 12 biến thể phụ của Delta bao gồm từ AY.1 đến AY.12 có thể được gọi theo cách này.

Vì vậy, AY.3 có thể là "Delta Plus", nhưng "Delta Plus" không có nghĩa là AY.3. Và không phải biến thể "Delta Plus" nào cũng nguy hiểm hơn so với Delta ban đầu.

Theo WHO, AY.3 được xếp vào nhóm biến thể đáng lo ngại vì nó đạt được ít nhất 1 trong số các tiêu chí sau so với chủng nguyên bản SARS-CoV-2:

- Tăng khả năng lây nhiễm hoặc có các đột biến gây bất lợi trong dịch tễ.

- Tăng độc lực hoặc các thay đổi trên biểu hiện lâm sàng.

- Giảm hiệu quả của các biện pháp y tế công cộng và xã hội, các biện pháp chẩn đoán, vaccine và phương pháp điều trị có sẵn.

AY.1 và AY.2 cũng đã đạt được một trong số các tiêu chí này, nhưng trong số các biến thể phụ của Delta, AY.3 hiện là chủng virus được các nhà khoa học quan tâm nhiều nhất. Đó là bởi tỷ lệ nhiễm biến chủng phụ này cao hơn hẳn hai biến chủng phụ còn lại.

Theo giới nghiên cứu, AY.1 chứa toàn bộ các độ biến của Delta cộng thêm một đột biến nữa, K417N từng được tìm thấy ở biến thể Beta. Nó xuất hiện ở 33 quốc gia nhưng có tỷ lệ phổ biến chỉ dưới 0,5%.

AY.2 cũng có đột biến K417N như AY.1 nhưng có thêm 2 sự thay đổi trên vùng tận cùng N (NTD) hay phần đầu tiên của protein gai virus thoát ra khỏi ribosome trong quá trình sinh tổng hợp. Biến thể phụ của chủng Delta này mới chỉ xuất hiện ở 7 quốc gia với tỷ lệ phổ biến cũng dưới 0,5%.

AY.3 là biến thể phụ đặc biệt nhất, bởi dù chứa ít đột biến hơn AY.1 và AY.2 và không chứa đột biến K.417N, nhưng nó lại có độ lây lan cao hơn cả hai biến thể phụ kể trên. Hiện AY.3 đã được phát hiện ở 61 quốc gia, với tỷ lệ phổ biến lên tới 9,1%.

Hiện nay ở một số quốc gia tỷ lệ nhiễm biến chủng Delta đang giảm dần bởi có sự tăng lên của các bệnh nhân nhiễm biến chủng phụ AY.3. Như ở Mỹ, có khoảng 15% số ca nhiễm COVID-19 hiện tại là từ AY.3.

Ay.3 hiện đang được giới khoa học để mắt tới và đáng giá là đáng lo ngại. Phía Anh, Ấn Độ cũng có báo cáo về sự gia tăng các ca bệnh mắc AY.3. 

Biến chủng AY.3 (Delta Plus) khác biến chủng Delta thế nào?

Cách đây ít ngày, Delta được đánh giá là biến chủng nguy hiểm nhất hiện nay bởi tốc độ lây truyền nhanh, khả năng khiến bệnh trở nặng cao hơn. Nhưng giời đây, giới khoa học có nhiều nghi ngờ rằng, biến chủng phụ AY.3 còn đáng ngại hơn cả Delta và nguy hiểm hơn cả virus nguyên bản.

Tuy nhiên, chúng ta không thể so sánh AY.3 và Delta theo quy luật bắc cầu. Bởi hiện chưa có một nghiên cứu cụ thể nào đưa ra đủ bằng chứng khẳng định AY.3 nguy hiểm hơn Delta. Dẫu vậy, các nhà khoa học vẫn đang đưa ra những cảnh báo ban đầu về sự đáng lo ngại của biến chủng phụ này.

Cụ thể, Hội đồng Nghiên cứu Y khoa Ấn Độ đã đưa ra báo cáo rằng: Những người tiêm Covaxin, một loại vaccine COVID-19 của Ấn Độ đã phát triển lượng kháng thể chống lại Delta thấp hơn 23% (so với nhiễm trùng chủng B.1 nói chung), thấp hơn 33% ở biến thể phụ AY.1 và thấp hơn gần 47% ở biến thể phụ AY.3.

Kết quả này cũng chỉ ra AY.3 dường như ít bị trung hòa hơn bởi vaccine so với các biến chủng B.1 gồm Alpha, Beta, Gamma và Delta.

Ngay cả tại Israel, Tom Hertz, trưởng khoa Vi sinh, Miễn dịch học và Di truyền Đại học Ben Gurion cho biết AY.3 có thể chứa các đột biến cho phép nó né tránh kháng thể và làm giảm hiệu quả của vắc-xin theo thời gian.

Chia sẻ quan điểm đó với ông là người đứng đầu bộ phận Quan hệ Quốc tế của Bộ Y tế Israel, Asher Shalmon. Ông nói: "AY.3 trông rất, rất độc, với tỷ lệ lây nhiễm cao, và có vẻ như nó đang phát triển khả năng đề kháng tương đối với vắc-xin. Nếu biến thể này đến Israel, nó có thể là một bước ngoặt đẩy chúng ta vào tình huống phải phong tỏa, do đó chúng tôi đang cố gắng tránh nó bằng mọi cách".

Tại nước Anh, nỗi sợ AY.3 dường như đang tăng lên. Đã có nghiên cứu của nước này chỉ ra rằng, AY.3 có thể né tránh hệ miễn dịch và lây truyền hơn Delta. Song đây mới là dự đoán ban đầu, các nhà khoa học vẫn đang cố gắng nghiên cứu nó. Tuyh nhiên, chúng ta cần có sự để phòng và tìm ra biện pháp "giải quyết" nó ngay từ bây giờ.

Israel phát hiện 10 ca nhiễm AY.3 (Delta Plus)

Channel 13 đưa tin, 10 ca COVID-19 nhiễm chủng AY.3 đã được phát hiện ngày 19/8. Trong đó có 8 người nhiễm từ nước ngoài trở về và 2 người nhiễm ở Israel.

Theo báo Lao động, biến chủng Delta plus có đột biến trong protein gai tương tự biến chủng Delta và Gamma để né kháng thể. Hiện nay, nhánh AY.3 của biến chủng Delta chiếm khoảng 15% ca COVID-19 ở Mỹ và đã được phát hiện ở ít nhất 61 quốc gia. Tính đến ngày 10.8, 17.792 trình tự của AY.3 đã được phát hiện.

Về khả năng lây né miễn dịch như AY.3, đáng lo ngại hơn còn có biến thể Lambda, còn được gọi là C.37, được xác định lần đầu ở Peru và đang lưu hành khắp Nam Mỹ.

Gần đây, Tiến sĩ Asher Salmon, lãnh đạo Vụ Quan hệ Quốc tế của Bộ Y tế, phát biểu trước Quốc hội Israel rằng, nếu biến thể Lambda đến Israel, nước này "sẽ đi đến chỗ bế tắc mà chúng ta rất muốn tránh".

Thủ tướng Israel Naftali Bennett kêu gọi người dân đi tiêm vaccine COVID-19, nhấn mạnh một đợt phong tỏa khác sẽ "phá hủy tương lai của đất nước".

Xem thêm: Biến chủng Lambda là gì và biến chủng Lambda có kháng vaccine không?