Bão Mặt trời có thể làm hỏng GPS, điện, tín hiệu điện thoại

Bão Mặt trời là hay gió Mặt trời là một vụ nổ năng lượng từ tính trong bầu khí quyển của Mặt trời, gây ra sự bùng nổ dữ dội của ánh sáng. Từ bề mặt Trái đất, chúng ta có thể quan sát được bão mặt trời qua kính viễn vọng, tia X không gian và các thiết bị chụp ảnh nhiệt.

Các nghiên cứu chỉ ra, cơn bão Mặt trời có thể giải phóng năng lượng tương đương với hàng triệu quả bom hydrogen 100-megaton (100 triệu tấn) phát nổ cùng lúc. Mức năng lượng đó cũng lớn hơn 10 triệu lần so với năng lượng do một ngọn núi lửa phun trào giải phóng ra.

Thông thường, một cơn bão Mặt trời chỉ kéo dài vài phút nhưng sức nóng của nó có thể lên đến hàng triệu độ và tạo ra một vụ nổ bức xạ trên phổ điện từ, từ sóng vô tuyến cho đến tia X và các tia gamma. Bão Mặt trời cũng có liên hệ trực tiếp đến hiện tượng cực quang của Trái đất và trên các hành tinh khác.

Theo nguồn tin từ Cơ quan Hàng không vũ trụ Mỹ (NASA), bão Mặt trời đang hướng về Trái đất. Bão mặt trời này bắt nguồn từ vụ nổ phun trào tia lửa Mặt trời diễn ra vào ngày 20/1 và đạt cực đại vào lúc 7h31 sáng 20/1 tại Việt Nam. 

Ánh sáng bức xạ từ tia lửa Mặt trời có thể đến Trái đất trong vòng vài phút. Song khối lượng đăng quang (CME) có xu hướng di chuyển chậm hơn rất nhiều, đôi khi mất ba ngày để đến Trái đất.

Tia lửa Mặt trời được Trung tâm Dự báo Khí tượng thời tiết không gian (SWPC) thuộc Cục Quản lý khí quyển và đại dương quốc gia (NOAA) của Mỹ - cơ quan chuyên theo dõi hiện tượng phun trào nhật hoa và các sự kiện tương tự - phân loại là M 5,5 hoặc tia lửa Mặt trời mức trung bình.

Trang Spaceweather.com đã đưa ra cảnh báo: "Tình trạng bất ổn địa từ có thể xảy ra vào ngày 23-1 và cao điểm là ngày 24-1, khi một loạt vụ phóng khối lượng đăng quang (CME) tạo ra những cú đánh nhanh vào từ trường của Trái đất".

Ở đây, CME sẽ giải phóng lượng plasma (một loại khí của các ion) đáng kể và từ trường từ Mặt trời. CME gây ra bão Mặt trời tác động đến từ trường bảo vệ của Trái đất.

Nếu bão Mặt trời đủ mạnh để phá vỡ từ trường Trái đất, nó có thể gây ra thiệt hại đáng kể cho cơ sở hạ tầng điện và điện tử trên Trái đất và các vệ tinh ở trên, GPS, điện thoại di động, điện nằm trong diện bị ảnh hưởng.

Sự kiện bão Mặt trời gần đây nhất ảnh hưởng đến Trái đất vào năm 2017. Khi đó một tia lửa Mặt trời lớp X12.9 tấn công Trái đất. Hiện tượng này cũng gây ra sự cố mất điện và liên lạc trong thời gian ngắn, cũng như khiến các vệ tinh bị hư hỏng.

Các vụ nổ năng lượng Mặt trời là mối quan tâm của cộng đồng khoa học và thế giới vì chúng có thể ảnh hưởng đến liên lạc vô tuyến, lưới điện, tín hiệu điều hướng. Những vụ nổ này đều gây nguy hiểm cho sức khỏe đối với các phi hành gia trên tàu vũ trụ do mức độ bức xạ tăng lên.

Ngọn lửa Mặt trời hôm 20/1 đủ mạnh để gây ra sự cố hạn chế liên lạc vô tuyến tần số cao, và mất liên lạc vô tuyến trong hàng chục phút ở một số khu vực nhất định, theo SWPC.

Xem thêm: Bão Mặt trời nghiêm trọng có thể bắt nguồn cho "ngày tận thế Internet"