5 kỳ công đánh khiến giặc phương Bắc khiếp đảm, đến 400 năm sau mới dám xâm phạm lại

Các cuộc kháng chiến chống Tống xâm lược

Đầu thế kỷ X, quân và dân nước Việt giành được độc lập tự chủ, lật đổ toàn bộ chế độ đô hộ hơn 1000 năm của phong kiến phương Bắc. Nhưng chẳng bao lâu sau, chiến thắng Bạch Đằng năm 948, nhân dân ta phải đương đầu với 2 lần xâm lược của quân Tống. 

 Cuộc kháng chiến chống Tống thời Tiền Lê

Năm 980, được tin triều đình nhà Đinh rơi vào cảnh rối ren, quân Tống vội vã cử quân sang xâm lăng nước ta. Thân đạo tướng quân Lê Hoàn đã lập tức được nhiều tướng lĩnh và Thái hậu họ Dương tôn làm vua, chỉ đạo kháng chiến. 

Năm 981, quân Tống tiến vào nước ta. Quân và dân Đại Cồ Việt đã anh dũng chiến đấu, đập tan âm mưu của quân địch, bắt nhiều tướng giặc. Nhà Tống khiếp sợ đành phải rút quân, bỏ mộng xâm lược. Nước Việt trở lại cảnh thái bình, quan hệ Tống - Việt trở lại bình thường.

Kháng chiến chống Tống thời Lý

Vào những năm 70 của thế kỉ XI, trong lúc Đại Việt đang phát triển thì nhà Tống bước vào giai đoạn khủng hoảng, phía bắc bị người Liêu, Hạ xâm lấn, trong nước nông dân nổi dậy ở nhiều nơi. Đứng trước tình thế này, Tể tướng Vương An Thạch đã khuyên vua Tống sau quân sang xâm lược nước Việt. Âm mưu của chúng là: "Nếu thắng, thế Tống sẽ tăng, các nước Liêu, Hạ kiêng nể".

Biết nhà Tống chuẩn bị xâm lược, Thái hậu Ỷ Lan cùng vua Lý triệu tập các đại thần đến họp bàn. Thái úy Lý Thường Kiệt đã chủ trương: "Ngồi yên đợi giặc không bằng đem quân đánh trước để chặn mũi nhọn của giặc".

Năm 1075, Thái úy Lý Thường Kiệt đã chỉ đạo kháng chiến, kết hợp lực lượng quân đội triều đình với lực lượng dân binh của các tù trưởng dân tộc ít người ở phía bắc, mở cuộc tập kích lên đất Tống, đánh tan các đạo quân nhà Tống ở đây. rồi rút về nước.

Năm 1077, khoảng 30 vạn quân Tống sang Đại Việt xâm lược. Dưới sự chỉ huy của Lý Thường Kiệt, quân và dân ta đã đập tan âm mưu xâm lược của địch bên bờ sông Như Nguyệt (Bắc Ninh). Cuộc kháng chiến hoàn toàn thắng lợi. Bài thơ Nam quốc sơn hà mãi mãi vang vọng non sông:

Nam quốc sơn hà Nam đế cư

Tiệt nhiên định phận tại thiên thư

Như hà nghịch lỗ lai xâm phạm

Nhữ đẳng hành khan thủ bại hư.

Các cuộc kháng chiến chống Nguyên Mông ở thế kỷ XIII

Dưới thời nhà Trần, nhân dân Đại Việt phải đương đầu với thử thách: Trong vòng năm phải tiến hành 3 lần kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên hung bạo (1258, 1285, 1287 - 1288).

Nhưng dưới sự lãnh đạo của các vị vua Trần Thái Tông, Trần Thánh Tông, Trần Nhân Tông, Thái sư Trần Thủ Độ cùng hàng loạt vị tướng tài giỏi như Trần Quang Khải, Trần Khánh Dư, Trần Nhật Duật, Phạm Ngũ Lão v.v..., đặc biệt là nhà quân sự thiên tài Trần Quốc Tuấn (Trần Hưng Đạo), quân và dân Đại Việt đã đoàn kết, cầm vũ khí đứng lên chống giặc giữ nước.

Trong bài Hịch của Trần Hưng Đạo có đoạn: "Ta thường tới bữa quên ăn, nửa đêm võ gối, ruột đau như cắt, nước mắt đầm đìa ; chỉ giận chưa thể lột da, ăn gan, uống máu quân thù ; dẫu cho trăm thân ta phơi ngoài nội có, nghìn thây ta bọc trong da ngựa cũng nguyện xin làm". (Theo Thơ văn Lý -Trần).

Kinh sư Thăng Long 3 lần bị quân xâm lược tàn phá, bộ chỉ huy kháng chiến có lúc bị kẹp giữa hai gọng kìm của quân xâm lược, từ Nam đánh lên và từ Bắc đánh xuống. Nhưng ý chí kiên cường cùng truyền thống yêu nước đã giúp nhân dân ta tăng thêm sức mạnh, chiến đấu hết mình để bảo vệ bờ cõi. 

Giặc phương Bắc đi đến đâu, nếu không bị đánh giết thì cũng chỉ thấy cảnh "vườn không nhà trống". Cuối cùng chúng phải chịu thất bại trong các trận Đông Bộ Đầu, Chương Dương, Hàm Tử, Tây Kết, Vạn Kiếp ở hai lần xâm lược 1258, 1285 và đau đớn nhất, nặng nề nhất là trận đại bại trên sông Bạch Đằng năm 1288 trong lần xâm lược thứ ba.

Chiến thắng Bạch Đằng mãi mãi ghi sâu trong lịch sử dân tộc, đó là kết thúc thắng lợi cuộc kháng chiến chống quân xâm lược Mông – Nguyên của nhân dân ta.

Cùng thời gian đó, năm 1282, quân Mông – Nguyên dong thuyền đánh vào Cham-pa. Quân dân Cham-pa rút lui khỏi kinh thành và sau đó, dưới sự chỉ huy của Thái tử Ha-ri-gít, tập trung lực lượng đánh lui quân xâm lược. Một bộ phận của chúng phải rút lên phía bắc, theo sự điều động của nhà Nguyên đánh vào phía nam của Đại Việt.

Phong trào chống quân Minh và khởi nghĩa Lam Sơn 

Vào cuối thế kỷ XIV, nhà Trần suy vong. Năm 1400, nhà Hồ thành lập. Cuộc cải cách của nhà Hồ có sự tiến bộ nhưng chưa đạt kết quả mong muốn thì quân Minh đã đổ bộ sang chiếm đánh Đại Việt. Vào năm 1407, cuộc kháng chiến của nhà Hồ thất bại, nước ta rơi vào ách đô hộ của nhà Minh. Hàng loạt cuộc khởi nghĩa bùng lên ở khắp nơi trong cả nước, nhưng đều bị đàn áp.

Nguyễn Trãi đã miêu tả tội ác của giặc như sau: "Nướng dân đen trên ngọn lửa hung tàn/ Vùi con đỏ xuống dưới hầm tai vạ". Và ngay sau đó, cuộc khởi nghĩa do Lê Lợi lãnh đạo đã nổ ra ở Lam Sơn (Thanh Hoá) vào mùa xuân năm 1418.

Mặc dù nhiều lần bị quân minh tiến đánh nhưng nghĩa quân vẫn giữ vững tinh thần, quyết chiến, quyết thắng. Từ đó mở rộng vùng hoạt động, làm chủ được nhiều địa phương và dần dần giành được thế chủ động.

Được sự hưởng ứng của nhân dân, nghĩa quân đã tấn công ra Bắc, chiến đấu quyết liệt với quân Minh, đẩy chúng vào thế bị động. Cuối năm 1427, 15 vạn quân cứu viện của giặc ồ ạt tiến vào nước ta đã bị nghĩa quân đánh tan tành ở trận Chi Lăng – Xương Giang lừng lẫy. Giặc rơi vào thế cùng quân, nghĩa quân đã "thể đức hiếu sinh" cấp ngựa, thuyền cho chúng rút về nước.

Xem thêm: Điểm danh 8 tướng lĩnh phương Bắc tử trận trên đất Việt