Trăng cam là gì?

Trăng cam xuất hiện ở TP Hồ Chí Minh trước đêm nguyệt thực?

Theo những người yêu thiên văn học, đêm 4/5/2023 (tức đêm trăng gần tròn 15 âm lịch) Mặt trăng đầu buổi tối xuất hiện ở một số nơi với màu cam lạ mắt và to như siêu trăng.

Đây là một hiện tượng khá thú vị đã từng được các chuyên gia thiên văn học chia sẻ. Sau hiện tượng trăng cam vào tối 4/5, đêm 5/5, người Việt Nam có thể tiếp tục thấy trăng xám - đây là hiện tượng nguyệt thực nửa tối.

Theo định vị tại TP Hồ Chí Minh của Time and Date, nguyệt thực nửa tối sẽ bắt đầu lúc 22h14p đêm 5/5, đạt cực đại lúc 0h22p rạng sáng 6/5 và kết thúc sau đó hơn 2 tiếng, lúc 2h31p.

Hầu hết ở châu Á, châu Âu, châu Phi, châu Úc và châu Nam Cực nằm trong vùng quan sát nguyệt thực nửa tối lần này. 

Năm 2022 cũng xuất hiện trăng cam

Mặt trăng tròn nhất trong vòng 100 năm qua đã xuất hiện vào Tết Trung thu 2022 với màu cam đặc biệt. 

"Trăng tròn nhất trong 100 năm qua sẽ xuất hiện vào lễ Trung thu năm nay", Bảo tàng Khoa học Thiên văn Chungju Guryeo ở Hàn Quốc cho hay. 

Bên cạnh đó, trăng cam còn được gọi với cái tên khác là trăng thu hoạch. Nó xuất hiện vào kỳ trăng rằm gần nhất với ngày Thu phân hàng năm, vốn là thời điểm mà nông dân đi thu hoạch mùa màng.

Năm 2022, ngày Thu phân rơi vào 23/9 nên ngày 10/9 được tính là trăng thu hoạch. Về mặt thiên văn, trăng thu hoạch xảy ra khi mặt phẳng quỹ đạo của Mặt trăng bay qua Trái đất kết hợp với mặt phẳng quỹ đạo của Trái đất bay quanh Mặt trời thành một góc nhỏ nhất. 

Trung bình, Mặt trăng thường mọc muộn hơn 50 phút so với thời điểm Mặt trăng lặn mỗi ngày. Nhưng do gần với Thu phân, thời gian này được rút ngắn chỉ còn 30 phút. 

Trăng cam là "ảo ảnh mặt trăng"?

Tờ Người lao động từng có bài viết rằng: Trăng thu hoạch có màu cam cháy, mọc vào tháng 9 là một huyền thoại phổ biến ở các nước phương Tây, cũng được đón đợi như Trăng hồng. Song một sự thật là Mặt trăng không hề đổi màu như mọi người mong đợi. 

Earth Sky cho biết, Mặt trăng đầu tháng đều có thể quan sát trong một khoảnh khắc với màu ngả sang cam hồng, miễn là bạn canh được hiện tượng "ảo ảnh Mặt trăng". Hiện tượng này xảy ra khi trăng vừa lên mỗi hoàng hôn, hoàn toàn là một hiện tượng vật lý thường tình. Màu cam hồng là do Mặt trăng còn ở dưới thấp phía đường chân trời, bạn đang nhìn nó qua một lớp khí quyển dày hơn. Trăng càng lên cao, lớp khí quyển bản phải nhìn xuyên qua càng mỏng dần.

Chính lớp khí quyển dày tạo ra hiệu ứng khiến Mặt Trăng đỏ hơn thường lệ một chút, thường ở màu cam hồng nhạt.

"Điều đó không liên quan gì đến Trăng thu hoạch. Mặt trăng và Mặt trời đều trông đỏ hơn khi chúng ở gần đường chân trời. Lý do cho điều này là vì chúng ta đang nhìn thấy chúng qua độ dày tối đa của khí quyển, nơi hấp thụ ánh sáng xanh và truyền ánh sáng đỏ" - Giáo sư danh dự John Percy của Khoa thiên văn và vật lý thiên văn, Đại học Toronto - Canada, giải thích trong bài phân tích đăng tải trên PHYS.

Chưa kể lớp khí quyển này còn mang giá trị như một thấu kính, khiến Mặt Trăng được phóng to hơn thường lệ.

Làm sao để quan sát trăng cam giữa trời đêm?

Nếu muốn quan sát Mặt trăng có màu cam đỏ giữa trời đêm, bạn chỉ có một cách duy nhất là chờ đợi nguyệt thực, tức là hiện tượng "trăng máu".

"Cú lừa" nho nhỏ của lịch sử này cũng thường xảy ra với Trăng hồng, tức trăng tháng tư, được đặt tên theo mùa nở rộ của hoa phlox màu hồng tím ở khắp Bắc Mỹ.

Tất nhiên mặt trăng này cũng không biến thành màu hồng, trừ khi bạn trông thấy nó vào thời điểm ảo ảnh Mặt Trăng, khi bất kỳ Mặt Trăng nào cũng có màu phớt cam hồng.

Cũng vì những lý do trên, nếu bạn bỏ lỡ khoảnh khắc "Mặt Trăng màu cam" tối qua, bạn hoàn toàn có thể đợi hoàng hôn hôm nay, chọn một điểm quan sát thoáng đãng, có thể nhìn thấy đường chân trời và... cầu mong thời tiết tốt, ít mây. Ảo ảnh Mặt Trăng sẽ xuất hiện khi trăng vừa mọc bất kể nó có tròn tuyệt đối hay không.

Xem thêm: Nguyệt thực 1 phần dài nhất thế kỷ xuất hiện lúc mấy giờ tại Việt Nam?