Trước khi bị "lên án" vì truyền nhiễm dịch bệnh, dơi từng được xem là linh vật của người Việt xưa

Nếu bạn để ý quan sát, ở một số công trình cổ như đình, miếu, đền, lăng mộ... của người Việt xưa thường xuất hiện hình ảnh con rơi giống như một linh vật. Phổ biến là hình tượng 5 con dơi chụm thành vòng tròn, được gọi là Ngũ Phúc.

Vòng tròn với 5 con dơi này là biểu tượng của: Thọ - Sống lâu; Phúc - Giàu có; Khang ninh - Yên ổn và có sức khỏe; Du hảo - Yêu mến đức hạnh; Khảo chung mệnh - chết mà không bệnh tật khi tuổi già.

Ngoài ra, hình ảnh con dơi tung cánh ngậm đồng tiền lớn hay ngậm chữ thọ, ngậm hoa cúc còn mang nhiều ý nghĩa khác nhau. Cụ thể, con dơi ngậm khánh đá tạo thành chữ "phúc khánh", có nghĩa là mang lại niềm hạnh phúc, ấm no, an lạc. Dơi ngậm chữ thọ thể hiện mong muốn cuộc sống trường thọ, bình an cho đến những ngày cuối cùng của cuộc đời. 

Tại Việt Nam có một ngôi chùa dơi nổi tiếng ở Sóc Trăng. Đây là nơi tụ hội của hàng ngàn con rơi. Ngôi chùa mang đậm truyền thống văn hóa của người Khmer. Ngôi chùa này cách thành phố Sóc Trăng khoảng 3km, đã có tuổi thọ lên đến 400 năm. 

Chùa Dơi đã trải qua 19 đời trụ trì. Theo lời kể của các vị sư, hàng trăm năm trước, chùa là nơi hội tụ của muôn loài chim, cò vạc, trong đó có loài dơi quý hiếm. Đàn dơi ở chùa sống rất nề nếp, có tôn ti trật tự. Mỗi lần đi kiếm ăn dơi đầu đàn bay lên dẫn đầu, sau đó lần lượt đến những con khác bay theo, chúng xếp hàng, lượn vài vòng trên bầu trời quanh khu vực chùa, như cầu khẩn Đức Phật ban phước lành trước khi đi kiếm ăn.

Chùa Dơi nhộn nhịp nhất vào lúc hoàng hôn. Khi đó tiếng dơi gọi đàn, xào xạc tiếng vỗ cánh va chạm vào những cành cây, tạo nên một không khí rất thú vị. Đặc biệt dơi đậu trên những tán cây của khuôn viên chùa, những tán cây bên ngoài khu dân cư thì chúng không đậu.

Theo một vị sư thầy giải thích: "Đó là chuyện thường thôi, vì trong khuôn viên của chùa quang cảnh rất yên tĩnh, con dơi thích nghi với môi trường hoang dã gần gũi với thiên nhiên, còn bên ngoài thì bị vây đuổi săn bắt nên nó không trú ngụ”.

Dân gian truyền miệng chuyện, vào năm 1980, vị Đại Đức trụ trì đời thứ 17 tên là Thạch Chia, Ông có nuôi một dơi con, dơi này luôn quấn quýt bên cạnh Ông. Khi ông đi vắng, dơi ở lại trong phòng khách giữ nhà. Khi khách vào phòng nếu có Ông ở nhà thì không phản ứng gì nhưng nếu Ông đi vắng thì phản kháng mãnh liệt.

Và cũng chính quan niệm, dơi có ý nghĩa là điềm phúc mà nhiều người Hoa tìm đến chùa Dơi ở Sóc Trăng để hành hương, vãn cảnh, cầu phúc lộc.

Theo quan niệm của người Việt xưa và người Hoa, dơi là loài mang đến phúc phần may mắn thì ngày nay khoa học chứng minh, dơi là loài mang nhiều dịch bệnh nguy hiểm cho con người. 

Mặc dù chỉ nặng 28g nhưng loài dơi móng ngựa Trung Quốc là vật chủ mang nhiều mầm bệnh nguy hiểm. Tiến sĩ Peter Dascak, Chủ tịch liên minh EcoHealth Alliance, người có thâm niên 15 năm nghiên cứu cho biết, các loại bệnh lây từ động vật sang động vật, chuyên môn gọi là bệnh zoonoses như SARS, MERS, Ebola..  Trong quá trình truyền các bệnh này, dơi đóng vai trò trung gian không giới hạn.

Bình thường, dơi bị đổi lỗi mang virus dại nhưng thực ra chúng chính là vật truyền bệnh trung gian rất hiệu quả và cực nguy hiểm. Vì chúng là động vật có vú biết bay, nhiều kích thước, sử dụng sóng âm thanh để theo dõi vị trí, mô hình bay và con mồi (côn trùng, động vật kích thước nhỏ...). 

Ngoài ra, chúng có hệ thống miễn dịch đặc biệt có thể kháng được nhiều loại bệnh, kể cả các bệnh dịch trở thành đại dịch ở con người. Sự thích nghi cao giúp chúng sống hòa bình với mầm bệnh. Chính vì thế, giới khoa học khuyến cáo người dân không được ăn thịt dơi để giảm nguy cơ mắc các dịch bệnh nguy hiểm.

Lợn biển - "gã khổng lồ" không có đối thủ trong tự nhiên nhưng lại vô cùng sợ mùa đông