Chuyên gia nói gì về tác động của biến chủng Omicron đối với người tiêm 2 mũi vaccine?

Kể từ khi bắt đầu đại dịch COVID-19, các nhà dịch tễ học đã hy vọng về một lối thoát cho nhân loại khi mà cuối cùng virus được tin có thể biến đổi thành một dạng lành tính hơn, tiếp tục lây lan nhưng giết chết ít người hơn và khiến ít người phải nhập viện điều trị hơn. 

Tuy nhiên, hy vọng này đã dần tan biến khi biến chủng Delta xuất hiện và giờ đây là nguy cơ của biến chủng mới Omicron. Theo các dấu hiệu ban đầu từ Nam Phi, nơi Omicron dường như đã thay thế Delta làm dòng trội, mở ra khả năng Omicron bị đột biến hoàn toàn có thể là biến thể SARS-CoV-2 lý tưởng mà các chuyên gia đã chờ đợi.

Sự xuất hiện của biến chủng Omicron đã làm dấy lên suy đoán biến chủng này có thể kháng vaccine COVID-19 hơn các biến chủng khác, bao gồm cả Delta. Nhưng điều đó có ý nghĩa gì đối với những người đã tiêm 2 liều vaccine COVID-19?

Các loại vaccine hiện có thường huấn luyện hệ miễn dịch chống lại protein gai của virus SARS-CoV-2 - chìa khóa mà virus sử dụng để lây nhiễm các tế bào bằng cách liên kết với thụ thể ACE2. Omicron sở hữu hơn 30 đột biến trong protein gai, trong đó có 10 đột biến trong vùng liên kết thụ thể (RBD). Delta có hai đột biến RBD.

Tuy nhiên, ngay cả khi có những thay đổi này, vẫn có thể có những khu vực mà các kháng thể và tế bào T có thể đáp ứng. Danny Altmann, Giáo sư miễn dịch học tại Đại học Imperial College London cho biết: “Nếu bạn đánh dấu các đột biến trên một bức ảnh về cấu trúc của protein gai và liên hệ với các hoạt động chính của kháng thể, trông rất đáng sợ".

“Tuy nhiên, những dữ liệu mà chúng tôi nhận được từ Nam Phi dường như cho thấy Omicron có vẻ không nghiêm trọng. Những người phải nhập viện chưa được tiêm chủng”.

Bên cạnh đó, còn có các tế bào T - tế bào miễn dịch nhận biết và tấn công các tế bào nhiễm virus. Đồng thời dạy các tế bào B sản xuất kháng thể chống virus.

Vậy, mức độ bảo vệ sẽ như thế nào? Thực tế, những người tiêm 2 mũi vaccine vẫn có thể nhiễm biến thể Delta - mặc dù nguy cơ thấp hơn khoảng 3 lần so với không được chủng ngừa. Nhưng quan trọng hơn, những người được tiêm đầy đủ có nguy cơ tử vong thấp hơn 9 lần nếu nhiễm bệnh.

Theo nhiều dự báo ở thời điểm hiện tại, có vẻ như Omicron có khả năng nhiễm cao hơn Delta nhưng giáo sư Paul Morgan, nhà miễn dịch học tại Đại học Cardiff, cho biết: "Tôi nghĩ khả năng miễn dịch có thể suy giảm chứ không mất hoàn toàn. Dù một số kháng thể và dòng tế bào T được tạo ra để chống lại các phiên bản trước đó của virus có thể không hiệu quả thì vẫn có những kháng thể khác còn tác dụng". Bởi vậy, tăng cường hơn nữa sự bảo vệ bằng liều vaccine COVID-19 thứ 3 là một ý tưởng hay cho thế giới.

Với những người đã tiêm 2 mũi vaccine COVID-19 và từng nhiễm Delta, tình hình còn tốt đẹp hơn. David Matthews, Giáo sư virus học tại Đại học Bristol, đánh giá: “Khi đó, bạn sẽ có một phản ứng miễn dịch rất rộng, rất hiệu quả với khá nhiều biến thể”.

Có một số lý do để lạc quan: Đầu tiên, chúng ta biết biến thể Omicron sẽ hoạt động như thế nào trong nhóm dân số có tỷ lệ tiêm chủng cao như ở Anh. Tiến sĩ Peter English, nhà tư vấn trong lĩnh vực kiểm soát bệnh truyền nhiễm, cho biết: “Rất có thể những người đã tiêm 2-3 liều vắc xin sẽ được bảo vệ tốt để chống lại căn bệnh này. Nhưng cũng có thể chúng ta sẽ ít được bảo vệ hơn trước biến thể mới. Chúng tôi vẫn chưa có đủ thông tin để biết”.

Và hiện nay đã có thuốc kháng virus, chẳng hạn như Molnupiravir, vẫn có tác dụng với biến thể Omicron. Thuốc này có hiệu quả nhất khi được sử dụng trong giai đoạn đầu nhiễm bệnh. Các bác sĩ khuyến cáo nên sử dụng thuốc càng sớm càng tốt sau khi xét nghiệm SARS-CoV-2 dương tính, trong vòng 5 ngày kể từ khi các triệu chứng xuất hiện.

Các liệu pháp như thuốc chống viêm Dexamethasone cũng có khả năng chống lại Omicron, vì nhắm vào phản ứng của cơ thể đối với virus chứ không phải chính virus. Cuối cùng, các hãng dược có khả năng sửa đổi các vắc xin hiện có để phù hợp với Omicron, nếu biến thể này thực sự tránh được các phản ứng miễn dịch do vắc xin tạo ra.

Xem thêm: Chuyên gia Việt Nam nói gì về biến chủng mới Omicron?