Thao túng thị trường chứng khoán là gì và tội thao túng thị trường chứng khoán bị xử lý thế nào?

Ông Trịnh Văn Quyết bị bắt

Như hàng loạt báo đài đưa tin, tối 29/3, Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) đã tiến hành điều tra, xác minh đối với ông Trịnh Văn Quyết - Chủ tịch HĐQT Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC, các cá nhân thuộc Công ty Cổ phần Tập đoàn FLC, Công ty Cổ phần Chứng khoán BOS và các công ty có liên quan về hành vi "Thao túng thị trường chứng khoán", "Che giấu thông tin trong hoạt động chứng khoán" xảy ra ngày 10/1/2022, gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhà đầu tư, ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Cơ quan Cảnh sát điều tra (Bộ Công an) cũng xác định hành vi của ông Trịnh Văn Quyết đã đủ yếu tố cấu thành tội "Thao túng thị trường chứng khoán" quy định tại Điều 221 Bộ luật Hình sự.

Bước đầu, cơ quan điều tra đã ban hành quyết định khởi tố vụ án hình sự, các quyết định khởi tố bị, lệnh bắt tạm giam đối với ông Trịnh Văn Quyết. Đồng thời, tổ chức khám xét chỗ ở, nơi làm việc tại 21 địa điểm đối với các đối tượng liên quan. 

Trước đó, vào tháng 1/2022, ông Quyết bán 74,8 triệu cổ phiếu FLC nhưng không công bố thông tin trước đó. Ít ngày sau, Sở Giao dịch chứng khoán TP.HCM (HoSE) ra thông báo huỷ bỏ giao dịch này và nhiều nhà đầu tư được hoàn lại tiền đã mua.

Căn cứ hành vi vi phạm, SSC ra quyết định xử phạt vi phạm hành chính đối với ông Quyết 1,5 tỉ đồng, là cao nhất theo Nghị định 128 về xử phạt trong lĩnh vực chứng khoán. Ngoài ra, ông còn bị đình chỉ hoạt động giao dịch chứng khoán 5 tháng.

Cơ quan điều tra nhận định hành vi của ông Quyết gây thiệt hại nghiêm trọng cho nhà đầu tư, ảnh hưởng đến hoạt động của thị trường chứng khoán Việt Nam.

Đây là lần thứ hai ông Quyết bị phạt với hành vi tương tự. Hồi tháng 11/2017, ông Quyết bị phạt 65 triệu đồng vì bán 57 triệu cổ phiếu FLC nhưng không báo cáo với cơ quan quản lý thị trường. 

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước nói gì về sự kiện ông Trịnh Văn Quyết?

Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cho biết đã yêu cầu Công ty CP tập đoàn FLC thực hiện công bố thông tin theo quy định và báo cáo Ủy ban Chứng khoán Nhà nước, Sở Giao dịch Chứng khoán theo quy định của pháp luật.

Bên cạnh đó, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước sẽ tiếp tục cung cấp đầy đủ thông tin trong phạm vi chức năng thẩm quyền và cùng các đơn vị liên quan phối hợp chặt chẽ với các cơ quan chức năng trong quá trình xử lý vụ việc, trên tinh thần thượng tôn pháp luật, đảm bảo kỷ cương, kỷ luật và tính minh bạch của thị trường chứng khoán.

Ngoài ra, Ủy ban Chứng khoán Nhà nước cũng khuyến nghị các nhà đầu tư bình tĩnh, phân tích nhìn nhận đầy đủ các yếu tố vĩ mô và hoạt động thực tế của các doanh nghiệp để cẩn trọng trong các quyết định đầu tư.

Thao túng thị trường chứng khoán là gì?

Trước tiên phải khẳng định, thao túng thị trường chứng khoán là 1 trong những hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán. 

Tham chiếu vào các quy định thì có thể thấy, tại khoản 3 Điều 12 Luật Chứng khoán 2019 nghiêm cấm:

3. Sử dụng một hoặc nhiều tài khoản giao dịch của mình hoặc của người khác hoặc thông đồng để thực hiện việc mua, bán chứng khoán nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo; giao dịch chứng khoán bằng hình thức cấu kết, lôi kéo người khác mua, bán để thao túng giá chứng khoán; kết hợp hoặc sử dụng các phương pháp giao dịch khác hoặc kết hợp tung tin đồn sai sự thật, cung cấp thông tin sai lệch ra công chúng để thao túng giá chứng khoán.

Đồng thời, tại khoản 2 Điều 3 Nghị định 156/2020 giải thích “thao túng thị trường chứng khoán” là việc thực hiện hành vi bị nghiêm cấm trong hoạt động về chứng khoán và thị trường chứng khoán, gồm một, một số hoặc tất cả các hành vi dưới đây:

- Sử dụng một hoặc nhiều tài khoản giao dịch của mình hoặc của người khác hoặc thông đồng liên tục mua, bán chứng khoán nhằm tạo ra cung, cầu giả tạo;

- Đặt lệnh mua và bán cùng loại chứng khoán trong cùng ngày giao dịch hoặc thông đồng với nhau giao dịch mua, bán chứng khoán mà không dẫn đến chuyển nhượng thực sự quyền sở hữu hoặc quyền sở hữu chỉ luân chuyển giữa các thành viên trong nhóm nhằm tạo giá chứng khoán, cung cầu giả tạo;

- Liên tục mua hoặc bán chứng khoán với khối lượng chi phối vào thời điểm mở cửa hoặc đóng cửa thị trường nhằm tạo ra mức giá đóng cửa hoặc giá mở cửa mới cho loại chứng khoán đó trên thị trường;

- Giao dịch chứng khoán bằng hình thức cấu kết, lôi kéo người khác liên tục đặt lệnh mua, bán chứng khoán gây ảnh hưởng lớn đến cung cầu và giá chứng khoán, thao túng giá chứng khoán;

- Đưa ra ý kiến một cách trực tiếp hoặc gián tiếp thông qua phương tiện thông tin đại chúng về một loại chứng khoán, về tổ chức phát hành chứng khoán nhằm tạo ảnh hưởng đến giá của loại chứng khoán đó sau khi đã thực hiện giao dịch và nắm giữ vị thế đối với loại chứng khoán đó;

- Sử dụng các phương thức hoặc thực hiện các hành vi giao dịch khác hoặc kết hợp tung tin đồn sai sự thật, cung cấp thông tin sai lệch ra công chúng để tạo cung cầu giả tạo, thao túng giá chứng khoán.

Người thực hiện hành vi nêu trên nếu gây ra hậu quả nghiêm trọng có thể bị truy tố về Tội thao túng thị trường chứng khoán được quy định tại Điều 211 Bộ luật Hình sự 2015.

Tội thao túng thị trường chứng khoán bị xử lý thế nào?

Tội thao túng thị trường chứng khoán được quy định cụ thể tại Điều 211 Bộ luật Hình sự. Theo đó, người nào thực hiện một trong các hành vi “thao túng thị trường chứng khoán” mà thu lợi bất chính từ 500 triệu đồng - dưới 1,5 tỷ đồng hoặc gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 1 tỷ đồng - dưới 3 tỷ đồng thì bị truy cứu trách nhiệm hình sự về Tội thao túng thị trường chứng khoán.

Hình phạt áp dụng đối với tội này cụ thể như sau:

Hình phạt chính:

- Khung 1: Phạt tiền từ 500 triệu đồng - 2 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 6 tháng - 3 năm nếu thực hiện một trong các hành vi nêu trên mà:

+ Thu lợi bất chính từ 500 triệu đồng - dưới 1,5 tỷ đồng; hoặc

+ Gây thiệt hại cho nhà đầu tư từ 1 tỷ đồng - dưới 3 tỷ đồng.

- Khung 2: Phạt tiền từ 2 - 4 tỷ đồng hoặc phạt tù từ 2 năm - 7 năm nếu thuộc một trong các trường hợp:

+ Có tổ chức;

+ Thu lợi bất chính 1,5 tỷ đồng trở lên;

+ Gây thiệt hại cho nhà đầu tư 3 tỷ đồng trở lên;

+ Tái phạm nguy hiểm.

Hình phạt bổ sung:

- Bị phạt tiền từ 50 - 250 triệu đồng;

- Cấm đảm nhiệm chức vụ, cấm hành nghề hoặc làm công việc nhất định từ 1 - 5 năm.

Chưa đến mức xử lý hình sự, thao túng thị trường chứng khoán bị phạt thế nào?

Theo quy định tại Điều 36 Nghị định 156/2020 được sửa đổi, bổ sung bởi Nghị định 128/2021, vi phạm thao túng thị trường chứng khoán sẽ bị xử phạt như sau:

Phạt tiền 10 lần khoản thu trái pháp luật nhưng không thấp hơn mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này đối với hành vi thao túng thị trường chứng khoán. Trường hợp không có khoản thu trái pháp luật hoặc mức phạt tính theo khoản thu trái pháp luật thấp hơn mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này thì áp dụng mức phạt tiền tối đa quy định tại điểm b khoản 3 Điều 5 Nghị định này để xử phạt.”

Theo đó, mức phạt tiền tối đa trong xử phạt vi phạm hành chính đối với các hành vi vi phạm khác trong lĩnh vực chứng khoán là 3 tỷ đồng đối với tổ chức và 1,5 tỷ đồng đối với cá nhân.

Hình thức xử phạt bổ sung với hành vi vi phạm này như sau:

- Đình chỉ hoạt động kinh doanh, dịch vụ chứng khoán trong thời hạn từ 1 - 3 tháng đối với công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, chi nhánh công ty chứng khoán hoặc công ty quản lý quỹ nước ngoài tại Việt Nam;

- Tước quyền sử dụng chứng chỉ hành nghề chứng khoán trong thời hạn từ 18 - 24 tháng đối với người hành nghề chứng khoán có hành vi vi phạm.

Đồng thời, buộc nộp lại khoản thu trái pháp luật có được do thực hiện hành vi vi phạm.

Xem thêm: Tỷ phú Trịnh Văn Quyết đang nắm trong tay khối tài sản trị giá bao nhiêu?