Hội chứng sợ nhện là gì mà sao nhiều người bị ám ảnh đến thế?

Hội chứng sợ nhện có tên khoa học là Arachnophobia. Đây là một hội chứng bệnh tâm lý xảy ra ở con người. Bệnh nhân có dấu hiệu, biểu hiện sợ hãi tột độ với những hình ảnh khiến họ ghê rợn, đó là những con nhện hoặc bất kỳ vật nào có hình nhện. 

Hội chứng sợ nhện có nguồn gốc từ tổ tiên loài người xưa kia. Từ khi con người xuất hiện và sinh sống tại châu Phi, nhện đã là một mối đe dọa trong môi trường, ảnh hưởng tới sự sống còn của loài người. Nó cứ thế di chứng tới tận ngày hôm nay như một phần văn hóa. 

Ngày nay, dù nhện không còn là mối đe dọa tới sự sống con người nhưng nỗi sợ hãi vẫn tồn tại giống như bản năng sinh tồn. Theo nghiên cứu y học, đây là chứng bệnh tâm lý bởi hầu hết các loài nhện quá nhỏ bé, không gây hại cho con người. 

Tại sao con người lại sợ nhện?

Để giải thích điều này, tiến sĩ Alan Manavitz - bác sĩ tâm thần lâm sàng tại Bệnh viện Lenox Hill ở Thành phố New York cho biết, thông thường con người biết nhiều loài nhện có độc và những vết cắn nguy hiểm. Sau khi đọc sách báo, xem TV cùng những kinh nghiệm thực tế, khi nhìn con nhện ở gần mình mỗi người sẽ có phản ứng tự nhiên là sợ hãi, né tránh. 

Một giả thuyết khác cho rằng, có thể quá trình nuôi dưỡng của một người là nguyên nhân dẫn đến hội chứng sợ nhện. Ví như, tình trạng này phổ biến ở Mỹ hơn là Campuchia - nơi coi nhện tarantula và bọ cạp là một món ăn ngon. Trong khi giả thuyết khác lại nghi vấn, phải chăng chính nỗi sợ nhện đã giúp con người sống sót?

Hầu hết các loài nhện đều có nọc độc nhưng chỉ một số lượng siêu nhỏ có răng nanh đủ lớn để đâm thủng da con người. Trong tổng số 35.000 loài nhện trên thế giới, chỉ có trên dưới chục loài có thể gây nguy hiểm cho con người. Thế nhưng, có thể tổ tiên của chúng ta không biết được vết cắn của loài nhện nào sẽ gây hại nên đã… sợ hãi tất cả các loài nhện để bảo vệ bản thâm. Giả thuyết này của các nhà tâm lý học tiến hóa được một số nghiên cứu ủng hộ. 

Một nghiên cứu năm 2016 được công bố trên tạp chí Biological Psychology cho thấy, những người mắc hội chứng sợ nhện thường cảm giác những con nhện mà mình tiếp xúc có kích thước to hơn bình thường. Tali Leibovich - nhà khoa học tại Đại học Ben Gurion ở New York - đồng thời là tác giả nghiên cứu cho biết, nghiên cứu này tiết lộ, cảm xúc có thể ảnh hưởng đến nhận thức cơ bản như kích thước. Bên cạnh đó, nó còn chứng minh cách mỗi chúng ta trải nghiệm thế giới theo một cách độc đáo và khác biệt.

Theo Psychology Today, nỗi sợ nhện bắt nguồn từ “cảm xúc ghê tởm”; một số đổ lỗi cho bộ lông của nhện tarantula, trong khi một số lại ám chỉ nọc độc và chuyển động kỳ quặc của loài này. Điều này cho thấy, thứ mà con người cảm thấy thực sự là ghê tởm chứ không phải sợ hãi. Chứng sợ hãi có thể gây ra một số phản ứng thể chất như nhịp tim tăng nhanh, đồng tử giãn và buồn nôn. Các phản ứng khác gồm nhăn mũi và cau mày. 

Hội chứng sợ nhện có chữa được không?

Để giúp bệnh nhân vượt qua hội chứng sợ nhện, các nhà nghiên cứu đã đưa ra nhiều phương pháp. Trong đó, phương pháp được ca ngợi là thành công nhất chính là liệu pháp đối đầu. Đối với liệu pháp này, bệnh nhân sẽ được tiếp xúc với nhện - kẻ khiến mình sợ hãi - trong một môi trường an toàn và có kiểm soát. Từ đó, họ có thể hình thành lại ý thức mới trong bộ não, tạo ra một “ký ức an toàn mới nằm trong bộ não cùng với ký ức xấu”.

Năm 2014, các nhà khoa học báo cáo về trường hợp một người đàn ông đã khỏi hội chứng sợ nhện sau khi bác sĩ cắt bỏ một phần não của anh ta. Sau khi phẫu thuật lấy mảnh mô ra khỏi phía trái hạch hạnh nhân của người đàn ông, anh ta từ sợ hãi đã chuyển sang mê đắm loài vật 8 chân lông lá này. 

Công bố trên tạp chí Biological Psychiatry, một nghiên cứu năm 2016 cho biết, nhiều bệnh nhân từng sợ nhện chỉ sau vài ngày dùng thuốc propranolol đã có thể chạm vào nhện tarantula. Sau ba tháng, bệnh nhân đã có thể cầm nhện tarantula và nỗi sợ nhện gần như biến mất sau một năm. 

Một số người khác lại tìm đến phim Spider Man như một vị cứu tinh. Một nghiên cứu được công bố trên tạp chí Frontiers in Psychiatry năm 2019 cho biết, việc xem các clip Spider Man hoặc Ant Ma giúp bệnh nhân giảm đáng kể các triệu chứng của tình trạng này. 

Xem thêm: Tại sao con người không có da màu xanh lá cây để quang hợp như cây cối?