Vì sao có hiện tượng "mưa rửa đền" dịp Giỗ tổ Hùng Vương 10/3?

Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 là một trong những ngày lễ lớn của dân tộc Việt Nam. Chúng ta xem đây là ngày Quốc giỗ, là ngày thể hiện lòng tôn kính, tri ân đối với tổ tiên, theo tinh thần uống nước nhớ nguồn. 

Tuy nhiên, xung quanh ngày Quốc giỗ này có nhiều truyền thuyết, sự kiện kỳ bí thu hút sự quan tâm của độc giả. Và một trong số đó không thể không nhắc đến hiện tượng "mưa rửa đền".

"Mưa rửa đền" 10/3 

Với người dân sống xung quanh khu vực Đền Hùng không mấy ai không biết về hiện tượng "mưa rửa đền". Đó là cơn mưa diễn ra trước và sau ngày Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 Âm lịch. Cơn mưa này làm sạch môi trường, trả lại vẻ đẹp linh thiêng cho đền Hùng.

Theo ông Lê Thanh Hải - Phó Giám đốc Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương, thông thường cứ vào khoảng  ngày 7/3, 8/3, 9/3 và các ngày 11/3, 12/3 và 13/3 (âm lịch) trời rất hay đổ mưa.

Mưa trước và sau lễ hội có năm mưa to, có năm mưa nhỏ, nhưng ít khi nào không mưa. Các cơn mưa này thường có chung một đặc điểm, đó là mưa rào, diễn ra rất nhanh, sau đó tạnh ngay chứ không kéo dài mấy ngày như dạng mưa phùn, mưa dông.

Không chỉ có dịp Giỗ tổ Hùng Vương xuất hiện mưa mà vào ngày Quốc khánh (2/9) cũng thường xuyên xuất hiện mưa. Nếu tìm kiếm trên Google từ khóa "thời tiết ngày 2/9" thì hầu hết đều cho ra số liệu như: miền Bắc thời tiết xấu ngày 2/9, miền Bắc đón mưa dịp lễ 2/9... 

Những người sinh sống lâu năm ở Hà Nội đều kể rằng, trước ngày 2/9, thời tiết oi bức, nắng nóng bao nhiêu thì sau đến ngày 2/9, thời tiết sẽ mát mẻ và mưa, đôi khi mưa rất to nhưng cũng có năm chỉ là cơn mưa rào nhẹ, lắc rắc vài hạt vào ngày Quốc khánh. Người dân liên tưởng những cơn mưa này với ngày mất của Bác Hồ, như trong câu thơ Tố Hữu đã từng viết: "Đời tuôn nước mắt, trời tuôn mưa".

Trung tâm Dự báo Khí tượng Thủy văn Trung ương cũng đã có nghiên cứu về mưa trong ngày 2/9. Theo thống kê 30 ngày 2/9 (từ năm 1975 - 2004) cho thấy, có đến 26 ngày 2/9 là có mưa (có thể là mưa to, mưa vừa hoặc chỉ lắc rắc mưa rào nhẹ) trong khi đó chỉ có 4 ngày là không mưa. Nói cách khác, xác suất có mưa trong ngày 2/9 là 85% và không mưa chỉ là 15%. Như vậy, khả năng mưa vào ngày Quốc khánh là rất lớn theo quy luật thống kê khí hậu.

Đây chỉ là sự trùng hợp ngẫu nhiên?

Trả lời tờ Kiến thức cách đây vài năm, ông Lê Thanh Hải cho biết: Dưới góc độ của người làm khí tượng, khí hậu thì việc mưa vào ngày Giỗ tổ Hùng Vương và ngày Quốc khánh chỉ là hiện tượng trùng hợp ngẫu nhiên vào thời kỳ dông và mưa nhiều. Không có chứng cứ khoa học nào cho thấy việc mưa trong 2 ngày lễ lớn của đất nước có liên quan đến yếu tố tâm linh, kỳ bí.

Thông thường, vào ngày Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 đều rơi vào tháng 4 Dương lịch. Đối với miền Bắc, tháng 4 là tháng còn mưa nhiều, số ngày mưa rào và dông trung bình tại Việt Trì lên đến 14 - 15 ngày (xác suất có mưa lên đến 50%). Như vậy, trong 6 ngày (3 ngày trước và 3 ngày sau lễ) kiểu gì cũng phải có 1 - 2 ngày có mưa. 

Nếu để ý kỹ thì sẽ thấy, "mưa rửa đền" không nói cụ thể rơi vào đúng ngày nào mà chỉ cần rơi vào 1 trong 3 ngày trước và 1 trong 3 ngày sau đều được coi là đúng. Vì thế, mưa rửa đền có thể rơi vào ngày 7/3, 8/3 hoặc 9/3; tương tự có thể rơi vào ngày 11/3 hoặc 12/3, 13/3 (âm lịch). Với xác suất 50%, mà chỉ cần 33%, kiểu gì cũng đúng. 

Có điểm cần chú ý, các trận mưa trong dịp lễ hầu như là mưa rào hoặc dông của mùa xuân, mưa xong sẽ tạnh. Đây cũng là lý do mà nhiều người nghĩ rằng, đó là mưa rửa đền. Hơn thế, trong 1 số năm mưa cũng xảy ra vào chính ngày Giỗ Tổ chứ không phải đợi đến sau lễ hội mới có mưa vì khả năng mưa vào ngày Quốc giỗ cũng đến 50%.

Ngày Quốc khánh 2/9 cũng vậy. Bắc Bộ vào tháng 9 cũng là mùa mưa. Thống kê cho thấy, mưa tháng 9 ít hơn mưa trong tháng 8 (tháng 8 là tháng chính của mùa mưa ở Bắc Bộ) nhưng nhiều hơn mưa trong tháng 10 vì thế xác suất mưa vào ngày 2/9 là cao. Bên cạnh đó, ngày 2/9 lại gần với tháng 8 vì thế khả năng mưa trong ngày này cao hơn các ngày khác trong tháng 9.

Thêm một yếu tố khác nữa là tháng 9 và tháng 10 chính là hai tháng của mùa báo. Vì thế, mưa và bão cũng khá thường xuyên xảy ra. Tất cả những lý do này đã cho thấy xác suất mưa vào ngày 2/9 là rất cao, vì thế mưa rơi vào ngày 2/9 cũng là điều dễ hiểu, không có gì là huyền bí.

Nếu để ý thì cũng có thể thấy rằng, mưa trong dịp 2/9 cũng không phải là tuyệt đối. Thực tế có 4/30 ngày 2/9 trời không mưa mà nắng rất to. Hơn thế, mưa trong ngày 2/9 chủ yếu cũng chỉ diễn ra ở miền Bắc, đặc biệt là đồng bằng Bắc Bộ trong đó có Hà Nội. Trung Bộ và Nam Bộ ví dụ như Huế, Đà Nẵng, TPHCM, ngày 2/9 cũng có mưa nhưng xác suất không cao, chỉ khoảng 50%. Điều này đã minh chứng rõ ràng không có sự liên hệ nào tới yếu tố tâm linh. Đây chỉ đơn giản là sự trùng hợp ngẫu nhiên, trùng hợp với xác xuất cao, giữa loại hình thời tiết và những ngày trọng đại của đất nước. 

TS Phạm Đức Thi, Trung tâm Khoa học Khí tượng Thủy văn & Môi trường cho biết, khí hậu tuy có sự thay đổi, nhất là khi tình hình biến đổi khí hậu gia tăng, song thời tiết cũng có tính chu kỳ, tính lặp lại và tính xác suất cao - thấp... do vậy, vào thời điểm đó (có thể lệch đi một chút) nắng hay mưa, dông lốc hay mưa đá... của từng thời kỳ, từng khu vực, năm này sẽ được lặp lại sang năm khác theo mùa, giống như mùa nào, thức nấy; thời kỳ nào, thời tiết nấy...

Các chuyên gia cho rằng, sự trùng hợp ngẫu nhiên này cũng đem lại nhiều sự thú vị để cứ vào dịp giỗ Tổ Đền Hùng hay ngày Quốc khánh 2/9, chúng ta lại có dịp chiêm nghiệm lại các quy luật thời tiết được ông bà mình truyền lại, xem quy luật này còn đúng nữa không. 

(Theo Kiến thức)

Xem thêm: Giỗ tổ Hùng Vương 10/3 là ngày giỗ vị vua Hùng nào?